عقیق: زنده‌یاد فرج‌الله سلحشور، کارگردان، نویسنده و بازیگر فقید سینما و تلویزیون کشورمان، در زمره هنرمندانی بود که بخش مهمی از عمر حرفه‌ای خود را صرف روایت قصه‌های دینی و قرآنی کرد و کوشید مفاهیم اعتقادی و تاریخی را در قالب آثار نمایشی به جامعه گسترده‌ای از مخاطبان ارائه کند.
نام او بیش از هر چیز با مجموعه‌هایی همچون «یوسف پیامبر(ع)» و «مردان آنجلس» گره خورده است؛ آثاری که هنوز هم در حافظه تصویری مخاطبان تلویزیون جایگاه ویژه‌ای دارند.فرج‌الله سلحشور، متولد ۱۲ آبان ۱۳۳۱ در قزوین، از جمله سینماگرانی بود که برای هنر، کارکردی فراتر از سرگرمی قائل می‌شد.
او معتقد بود سینما و تلویزیون می‌توانند در خدمت انتقال مفاهیم دینی، اخلاقی و انسانی قرار بگیرند. همین نگاه، مسیر هنری متفاوتی را برای او رقم زد؛ مسیری که در آن پرداختن به زندگی پیامبران و روایت قصص قرآنی، به محور اصلی آثار این هنرمند بدل شد.
از مسجد تا سینما
سلحشور ورود خود به هنر را با تئاتر آغاز کرد؛ مسیری که ریشه‌های آن به فعالیت‌های فرهنگی و مذهبی او در مسجد بازمی‌گشت. این هنرمند پیش از ورود جدی به سینما، به اجرای نمایش‌هایی با مضامین دینی علاقه‌مند بود و حتی برای فراهم کردن هزینه اجرای برخی از این آثار، دشواری‌های مالی را به جان می‌خرید.
او در سال ۱۳۶۱ با بازی در فیلم «توبه نصوح» به سینمای ایران معرفی شد و در ادامه در آثاری مثل «گورکن»، «پرواز در شب» و «انسان و اسلحه» به ایفای نقش پرداخت. با این حال، علاقه اصلی مرحوم سلحشور به روایت داستان‌هایی با مضامین دینی و قرآنی، به‌تدریج او را به سمت نویسندگی و کارگردانی سوق داد.
این هنرمند همچنین از نخستین افرادی بود که در شکل‌گیری و تأسیس حوزه هنری انقلاب اسلامی مشارکت داشت؛ نهادی که در سال‌های پس از پیروزی انقلاب به یکی از پایگاه‌های مهم تولید و ترویج هنر متعهد بدل شد.
«مردان آنجلس»؛ آغاز یک تجربه ماندگار
یکی از نقاط عطف کارنامه زنده‌یاد سلحشور، ساخت مجموعه تلویزیونی «مردان آنجلس» در سال ۱۳۷۶ بود؛ اثری با موضوع اصحاب کهف که یکی از قصص خواندنی قرآن کریم به شمار می‌آید. اهمیت این مجموعه را باید در انتخاب سوژه مناسب و تلاش فیلمساز برای تبدیل روایتی قرآنی به اثری دراماتیک و ماندگار جست‌وجو کرد.
مرحوم سلحشور در این تجربه نشان داد که می‌توان از ظرفیت قصص سودمند و پندآموز قرآنی برای خلق آثاری ارزشمند بهره گرفت؛ آثاری که علاوه بر سرگرم ساختن مخاطب، زمینه آشنایی و تامل او در آیات کلام وحی را نیز فراهم می‌آورند.این هنرمند کمی بعد، مجموعه «ایوب پیامبر(ع)» را نیز در امتداد همین مسیر ساخت تا علاقه و دغدغه خود به روایت زندگی پیامبران الهی را بیش از پیش به نمایش بگذارد.
«یوسف پیامبر»؛ اثری ماندگار فراتر از مرزهای ایران
بی‌تردید مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین اثر زنده‌یاد فرج‌الله سلحشور، مجموعه تلویزیونی «یوسف پیامبر(ع)» است؛ پروژه‌ای که او نگارش، تهیه‌کنندگی و کارگردانی‌اش را برعهده داشت و در سال ۱۳۸۷ در میان استقبال پرشور مخاطبان روی آنتن رفت.
این مجموعه با بازآفرینی داستان زندگی حضرت یوسف (ع)، از کودکی و جدایی از خانواده تا دوران حضور در مصر و رسیدن به جایگاه عزت و قدرت، تلاش کرد یکی از گیراترین روایت‌های قرآنی را در قالب یک اثر تلویزیونی جذاب و پرکشش به تصویر بکشد.
«یوسف پیامبر(ع)» از حیث گستره روایت، تعدد شخصیت‌ها، موسیقی، طراحی صحنه و لباس و بازسازی فضای تاریخی، تجربه‌ای درخورد توجه در تلویزیون ایران محسوب می‌شد. مهم‌تر از آن، این مجموعه توانست مخاطبانی فراتر از مرزهای جغرافیایی ایران پیدا کند و در کشورهای مختلف دنیا به نمایش درآید.
سلحشور با ساخت این اثر نشان داد که موضوعات دینی و قرآنی می‌توانند توجه خیل انبوهی از مخاطبان را در مقیاس ملی و فراملی به خود جلب کنند؛ خاصه اگر با بهره‌گیری مناسب از فرم و تکنیک همراه باشند.این دستاورد به اندازه‌ای اهمیت داشت که رهبر شهید اسلامی در پیام تسلیت‌شان برای درگذشت مرحوم سلحشور، از آثار پرآوازه و ماندگارش یاد کردند؛ آثاری که به تعبیر ایشان، مرزهای کشور را درنوردیده و مایه آبرو و اعتبار هنر سینمای ایران در نگاه ملت‌های دیگر شد.
زنده‌یاد سلحشور در سال‌های پایانی عمر خود، در اندیشه ساخت پروژه حضرت موسی(ع) بود؛ پروژه‌ای که با درگذشت او ناتمام ماند و در ادامه، ابراهیم حاتمی‌کیا ساخت آن را برعهده گرفت.
مرحوم سلحشور، سرانجام روز هشتم اسفند ۱۳۹۴ پس از تحمل یک دوره بیماری در سن ۶۳سالگی عالم فانی را وداع گفت؛ اما میراث هنری او همچنان در قاب تلویزیون و در حافظه تاریخی مخاطبان، زنده و نامیرا باقی مانده است.امروز و در سالروز تولد این کارگردان فقید، شاید مهم‌ترین نکته در بازخوانی کارنامه پربار او، اهتمام به مسیر روشنی باشد که او فراروی هنر دینی گشود.
یاد حاج فرج برای سینما و تلویزیون ایران، غنیمتی بزرگ و یادآور یک مطالبه جدی است: تولید آثار هنری ماندگاری که در کنار بهره‌مندی از استانداردهای فنی، مضمونی و دراماتیک، بتوانند هویت دینی، فرهنگی و تاریخی ایران اسلامی را هم به نمایش بگذارند.
منبع:فارس
