عقیق: در عصر کنونی تصویرسازی یک صنعت محسوب می شود که ضمن منافع زیاد سیاسی و اقتصادی می تواند موج های اجتماعی نیز به وجود آورد. تصویرسازی به معنی خلق تصور از یک مفهوم، پدیده، شخص، گروه یا یک واقعیت است که قوی ترین شکل آن از طریق رسانه ها انجام می شود و قادر است بدون اینکه مخاطبان با آن مفهوم یا واقعیت ارتباط داشته باشند ذهنیت آنها را هدایت کرده و به صورت الگوی پیش فرض، تلقی القائی خود را در مخاطبان به وجود آورد.
با توجه به اینکه عصر جدید را به واقع باید عصر تصویر نام نهاد بسیاری در تصویرسازی سرمایه گذاری می کنند. تصاویری که لزوما تطابق با مفهوم و واقعیت ادعا شده ندارد و حتی می تواند دستکاری شده و انحرافی باشد. تصویرسازی از ایران و اسلام که توسط هالیوود انجام می شود به همین دلیل مورد اعتراض قرار می گیرد که بیشتر اسلام هراسی و ایران هراسی است تا مخابره واقعیت ها.
ماجرای قدیمی ترین تصویر ادعایی از پیامبر (ص)
شاید قدیمی ترین کار تصویری که به نام پیامبر در کشورهای اسلامی، عمومیت نیز یافته است عکس زیر باشد. عکاس دوره گرد اروپایی با نام لهنرت (Lehnert) بین سال های 1904 تا 1906 سعی می کرد ضمن سفر به شهرهای کهن و شرقی تصاویر جهت داری را برای مردم مغرب زمین منتشر کند. این تصاویر معمولا دارای عریانی و حالت متبسم در چهره بود. حال سوال اینجاست که چگونه تصویر یک جوان تونسی از دوربین یک اروپایی به میان کشورهای اسلامی می آید و با نام پیامبر اسلام منتشر می شود؟ آیا وقوع این اتفاق آن هم در سال هایی که تکنولوژی تکثیر عکس همه گیر نبوده است جای سوال را باقی نمی گذارد که حتما دستی پنهان و اراده ای استوار بر انجام آن وجود داشته است؟
آمریکا و انگلیس دو بلوک قدرت در تصویرسازی از پیامبر اسلام
از بین 16 تولید تصویری که تا کنون راجع به شخصیت و زندگی پیامبر اسلام (ص) منتشر شده است آمریکا با 7 اثر رتبه اول را دارد و انگلیس با 6 اثر رتبه دوم را از آن خود کرده است. در این بین تنها ترکیه است که با تولید یک مستند با نام "شناخت اسلام" به صورت غیر مستقیم به شخصیت رسول اکرم (ص) نگاهی انداخته و آن را ترسیم کرده است.
"الرساله" تصویرسازی ماندگار هالیوود از پیامبر اعظم (ص)
فیلم الرساله که در ایران با نام محمد رسول الله شناخته می شود در سال ذ1976 با مشارکت دو کشور آمریکا و انگلیس ساخته شد و در دو نسخه مجزای عربی و انگلیسی با بازیگرانی متفاوت به بازار ارائه گردید. بر طبق یک روایت، معمر قذافی در تأمین بخشی از سرمایه تولید آن همراهی داشت و به همین دلیل توانست لیبی را به عنوان یکی از لوکیشن های تصویربرداری به گروه بقبولاند.
نمایش این فیلم در جامعه آمریکا با بحران سازی هایی نیز همراه بود از جمله اینکه یک گروه سلفی با گروگان گیری 149 نفر و کشتن یک خبرنگار و یک پلیس درخواست نابودی این فیلم را کردند. آنها معتقد بودند "الرساله" به شعائر اسلامی بی احترامی نموده است. به هر حال مصطفی عقاد در این فیلم سعی کرد وسط بایستد و روایتی از اسلام را عرضه کند که هم غرب بپذیرد و هم مسلمانان، به همین منظور نباید آن را کامل و مطابق با منابع اسلامی دانست.
ورود ایران به کلوب تصویرسازان از پیامبر اسلام
مجید مجیدی کارگردان نام آشنای ایرانی که طرفداران فراوانی مخصوصا در شرق آسیا دارد تا کنون به تولید آثاری دست زده بود که گرچه رنگ و بوی معنوی داشت اما نمی توان آن ها را جزو سینمای دینی قرار داد. ورود او به عرصه تولید آثار دینی به صورت جدی با پروژه حضرت رسول (ص) عملیاتی شده است. جمهوری اسلامی ایران به چند دلیل می تواند از این پروژه به عنوان یک جهش در حوزه رسانه ای جهان اسلام بهره ببرد چرا که:
1- حضور همه جانبه و پررنگ رسانه های بین المللی در عرصه تصویرسازی غیرواقعی از پیامبر اسلام (ص) به گونه ای است که یک نوع تک صدایی ایجاد کرده است و مردم جهان تشنه صدای آلترناتیو و جدید در این حوزه هستند پس قطعا این اثر مخاطب جدی خواهد داشت و دیده خواهد شد.
2- توهین های مکرر به پیامبر اسلام (ص) در سالیان اخیر به خوبی خلأ و فقدان اثری جامع که گویای زوایای شخصیتی محمد بن عبدالله باشد را نشان داده است. اثری که بتواند تخریب ها و توهین ها را جواب دهد و موج حقانیت را بر کویر جهل و نادانی غالب گرداند.
3- تکنولوژی رسانه ای ضعیف کشورهای اسلامی و فضای بی ثبات سیاسی آنان هرگونه عرض اندام آنان را در حوزه تصویرسازی سلب نموده است. جمهوری اسلامی با توجه به تولید سالیانه حدود 100 فیلم سینمایی می تواند جای خالی حضور کشورهای اسلامی را در جدول تصویرسازان از پیامبر اسلام پر کند و اولین تولید کننده فیلم سینمایی در خصوص پیامبر اکرم (ص) باشد.
4- تفکر سلفی و تحجرگرایی در برخی کشورهای اسلامی هرگونه مجال ورود به عرصه تصویرسازی را از مسلمانان دریغ کرده است. تفکر پویای کنونی در جمهوری اسلامی ایران که بر مبنای فقه شیعه و منابع اسلامی اصیل است در این حوزه باید کم کاری موجود را جبران کرده و گامی رو به جلو باشد.
5- بیداری اسلامی و موج اسلام خواهی در منطقه قطعا خوراک رسانه ای طلب می کند. فیلم حضرت رسول (ص) به عنوان یک تولید غنی و همخوان با منابع اسلامی می تواند تکمیل کننده پازل بیداری اسلامی در منطقه باشد.
منبع: دیدبان
بخش اول گفت و گوی عقیق با استاد حسین انصاریان:
