با این همه شهید و سرمایه، نباید جامعه را گرفتار اختلاف کنیم

عقیق: جلسه هفتگی درس اخلاق حضرت آیت‌الله‌ جوادی آملی، صبح امروز (چهارشنبه ۱۵ مهرماه ۱۴۰۵) با حضور اقشار مختلف مردم در مسجد اعظم قم برگزار شد.

حضرت آیت‌الله‌ جوادی آملی در این جلسه، با اشاره به روایتی از امیرالمؤمنین(سلام‌الله‌علیه) درباره جایگاه علم و تعلیم، اظهار داشتند: گرچه تحصیل علم واجب است و خداوند بر افراد جاهل، فراگیری علم را واجب کرده است، اما همراه با این یا حتی قبل از آن، بر افراد عالم نیز تعلیم و آموزش واجب شده است.

ایشان افزودند: خلاصه کلام این است که اگر بر جاهل، عالم شدن واجب است، بر عالم نیز تعلیم جاهل واجب است تا نظام علم برقرار باشد؛ در این صورت، هم توده مردم از جهل نجات پیدا می‌کنند و عالم می‌شوند و هم علما به وظیفه خود عمل کرده‌اند.

معظم‌له ادامه دادند: البته همه افراد به درجات عالی علم نمی‌رسند، اما باید به همان حداقل لازم در اسلام آگاهی پیدا کنند؛ بنابراین، شناخت خطوط کلی دین و حدود کلی احکام الهی بر انسان واجب است.

زن و مرد در حقیقت انسانیت یکسان‌اند

حضرت آیت‌الله‌ جوادی آملی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به مباحثی که درباره زن، جایگاه زن و مسئله حجاب قبلا مطرح کرده بودند، بیان داشتند: بین زن و مرد در حقیقت انسانیت فرقی نیست؛ زیرا حقیقت انسان به روح اوست و روح نه مذکر است و نه مؤنث. بنابراین، زن و مرد در حقیقت انسانیت یکسان هستند.

ایشان با اشاره به شواهد قرآنی این مسئله اظهار داشتند: قرآن کریم در این زمینه سه دسته آیات دارد؛ بخشی مربوط به زنان، بخشی مربوط به مردان و بخشی مشترک میان زن و مرد است. همه باید عادل باشند، همه باید به وظیفه خود عمل کنند، همه باید به عهد وفا کنند، همه باید بنده خدا و تابع او باشند؛ اینها مشترکات زن و مرد است.

معظم‌له با اشاره به کاربرد واژه‌های مختلف در ادبیات عرب و قرآن کریم خاطرنشان کردند: در قرآن، تعابیری وجود دارد که مخصوص زنان یا مردان است، اما «الذین» در موارد مشترک میان زن و مرد است. همان‌گونه که در محاورات عرفی نیز وقتی می‌گوییم «مردم» در میدان ها حاضر هستند، مردم رأی دادند، مقصود فقط مردان نیستند.

ایشان افزودند: قرآن کریم، حضرت مریم(سلام‌الله‌علیها) را به عنوان نمونه‌ مردم خوب برای مؤمنان مطرح می‌کند. بنابراین، زن و مرد در حقیقت انسانیت مشترک‌اند و احکام الهی در بسیاری از موارد متوجه «الذین» است؛ زیرا حقیقت روح، مجرد است و زن و مرد بودن مربوط به بدن است.

حضرت آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی با اشاره به تفاوت مبنای اسلام با نگاه غرب به مسئله برابری زن و مرد اظهار داشتند: ما که می‌گوییم زن و مرد مساوی هستند، چون تن ملاک نیست و حقیقت روح ملاک است که نه زن است و نه مرد؛ میان این دو مکتب تفاوت بسیار است.

زن بودن و مرد بودن برای بدن است؛ جلال و جمال انسانیت به روح است

معظم‌له با اشاره به کتاب «زن در آیینه جلال و جمال» بیان داشتند: زن بودن و مرد بودن برای بدن است، اما حقیقت انسانیت و جلال و جمال انسان به روح است و روح نه مذکر است و نه مؤنث. این خواهران و دختران ما فرشتگان‌اند و اگر آنان نسبت به برخی مسائل آگاه نیستند، شاید کوتاهی از ما بوده است.

ایشان با تأکید بر ضرورت گفت‌وگوی عالمانه و همراه با نرمی با نسل جوان، اظهار داشتند: درباره احکام باید با آنها سخن گفت؛ آنها دختران و خواهران ما هستند. هم دانشگاه‌ها و هم مدارس باید عالمانه و محققانه بگویند که انسان، موجودی ابدی است و موجود ابدی باید برای ابدیت خود فکر کند.

حضرت آیت‌الله‌ جوادی آملی تصریح کردند: تحمیل و فشار اثر ندارد؛ اگر فشار برای لحظه‌ای برداشته شود، دوباره مسئله بازمی‌گردد. اما وقتی برای انسان روشن شود که می‌تواند فرشته شود، مسیر دیگری پیش روی او قرار می‌گیرد.

انسان می‌تواند با علم و تربیت، «اطلس» وجود خود را بسازد

معظم‌له در ادامه، با اشاره به مثال «برگ توت و اطلس» گفتند: امروز در کره زمین فرشی گرانبهاتر از ابریشم و اطلس نداریم؛ این فرش گرانبها را چه کسی ساخته است؟ غیر از یک کرم ابریشم؟ این کرم، در شرایط خاص رشد و تربیت می‌شود و ابریشم تحویل می‌دهد. اگر یک برگ توت، در مسیر خاصی قرار می‌گیرد و به ابریشم و اطلس تبدیل می‌شود، انسان نیز می‌تواند با علم، تربیت و تلاش به مقام فرشتگی برسد. «تو فرشته شوی ار جهد کنی از پی آنک / برگ توت است به تدریج کنندش اطلس». پس اگر برگ توت می‌شود اطلس، چرا ما فرشته نشویم؟ راه که باز است.

حضرت آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی تاکید کردند: اگر انسان راه رشد و تربیت را طی کند، می‌تواند به مقام فرشتگی برسد.

با جوانان خود با اخلاق و حوصله سخن بگوییم

ایشان تأکید کردند: ما باید هم مدارس و دانشگاه ها را تقویت کنیم و هم حوصله داشته باشیم. باید با فرزندان و جوانان خود سخن بگوییم، ما می‌توانیم با اخلاق، تعلیم، تربیت و ادب و با رعایت حال مردم، این مسیر را طی کنیم؛ انسان اگر چیزی را نداند، جهل او دشمن اوست؛ اما وقتی بداند که می‌تواند فرشته باشد، به آن سمت حرکت میکند، این فرشتگی را حضرت فاطمه زهرا(سلام‌الله‌علیها)، حضرت زینب کبری(سلام‌الله‌علیها) و حسین بن علی(علیهماالسلام) به ما نشان داده‌اند.

در مواجهه با بدی، با خوبی پاسخ دهید

حضرت آیت‌الله‌ جوادی آملی با تأکید بر ضرورت برخورد اخلاقی در جامعه بیان داشتند: اگر می‌توانیم این‌گونه بشویم، چرا با یکدیگر اختلاف داشته باشیم؟ اگر سخن می‌گویید، سخنی بگویید که جاذبه داشته باشد؛ خداوند در قرآن می فرماید: ﴿وَ یَدْرَءُونَ بِالْحَسَنَةِ السَّیِّئَةَ﴾، بدی را با خوبی پاسخ دهید و با اخلاق و رفتار صحیح، مشکلات را حل کنید.

با این همه شهید و سرمایه، نباید جامعه را گرفتار اختلاف کنیم

معظم‌له در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به سرمایه‌های معنوی و شهدای فراوان کشور اظهار داشتند: این مملکت شهدای زیادی تقدیم کرده است. این مملکتی که این‌همه بزرگان و شهدا دارد، نباید گرفتار آشوب و اختلاف شود؛ نباید سخنی بگوییم که کسی را برنجانیم.

جضرت آیت الله جوادی آملی تأکید کردند: ما می‌توانیم فرشته درست کنیم، می‌توانیم اطلس درست کنیم، بدون دعوا و درگیری. وقتی می‌توانیم چنین کاری کنیم، چرا خدای ناکرده حرف‌هایی بزنیم که کسی را برنجاند؟ راه داریم که ابریشم باشیم؛ بسیاری از شهدا این‌گونه بودند. انسان می‌تواند فرشته باشد و جامعه ایران نیز می‌توانند فرشته باشند.

ایشان با اشاره به جایگاه شهدا و مسئولیت جامعه در قبال این امانت الهی دعا کردند: خداوند نظام ما را به برکت قرآن و در سایه اهل‌بیت عصمت و طهارت حفظ کند، رهبر شهید ما را با شهدای کربلا محشور فرماید و توفیق دهد این امانت الهی را که به وسیله شهدا به دست ما سپرده شده است، به صاحب اصلی آن برگردانیم.

معظم‌له همچنین دعا کردند: خداوند به فردفرد شما عزت و جلال و شکوه عنایت فرماید، نظام ما را به برکت قرآن حفظ کند و به همه مسئولان توفیق خدمت عطا فرماید.