
روايتي از امام رضا(ع) در وسائل الشيعه جلد 51 نقل شده است كه خداوند بدان دليل عاق والدين را حرام اعلام كرده است كه باعث سلب توفيق اطاعت خداوند مي شود.
كسي كه به عبادت خداوند مي پردازد، بايد بداند كه در مرحله اول، خداوند به او توفيق طاعت را داده است، اگر به اين امر توجه تام داشته باشد، لذا دچار صفت رذيله عجب نمي شود. في الواقع عبدسالك در مقام عبوديت به جايي مي رسد كه مي فهمد كه هر مقدار در عبادت خداوند موفق باشد، اين موفقيت از ناحيه خودش نيست، بلكه توفيق خداوند است كه نصيب حال او شده است.
هر مقدار كه سالك توفيق براي طاعت پيدا مي كند، احساس ذليل بودن و خوار بودن در مقابل حضرت حق بيشتر مي شود. بنابراين در بستر توفيق هاي الهي است كه انسان به مقام هاي الهي مي رسد و آنچه باعث مي شود انسان از اين توفيق هاي الهي محروم شود، عاق والدين است. به تعبير ساده، عاق والدين منجر به اين مي شود كه انسان لايق بنده بودن خداوند را از دست بدهد و ديگر خداوند او را نمي پذيرد؛ بنابراين اگر كسي مورد عاق والدين قرار گرفت، در اسفل السافلين درجات قرار مي گيرد.
برخي از اذكار و اعمال هستند كه انسان سالك را در سلوك خيلي كمك مي كند. از آيت الله مرعشي نجفي نقل شده است كه: جواني به سراغ فيض كاشاني رفت و اصرار بسياري بر دريافت دستورالعمل سلوك عرفاني داشت؛ سيما و اصرار جوان بر سلوك بر جناب فيض كاشاني خوش آيند آمد، بنابراين دستورالعملي براي چله نشيني به او داد و بعد از مدتي، جوان به درگاه فيض كاشاني مراجعت كرد و اوضاع احوال خود را براي فيض بيان كرد؛ اين در حالي بود كه هيچ تغييري در او ايجاد نشده بود؛ لذا فيض دستور چله نشيني دوم را داد ولي بعد از چهل روز و با مراجعت دوباره، باز هم هيچ تغييري در احوال جوان ديده نشد، بنابراين فيض فهميد كه مشكلي در كار است؛ از جوان پرسيد آيا تمام دستورالعمل را عمل مي كني؟! كه جواب مثبت شنيد.
فيض به او گفت: آيا به دستور العمل هاي من شك داري؟ كه جواب منفي شنيد، فيض پس از تأملي از جوان پرسيده بود كه رفتارت با پدر و مادر چگونه است؟ كه از جوان پاسخ شنيده بود كه گاهي اوقات رفتار هاي پدر و مادرم بر من سخت مي آيد، لذا نگاه خشم آلودي مي كنم، در اين حال، فيض تغيير حالت مي دهد و مي گويد: اين دستورالعملي را كه به تو دادم اگر انجام مي دادي سرعت سلوكت بسيار زياد بود، ولي نگاه خشم آلود تو به پدر و مادرت، توفيق طاعت را از تو گرفته است، چرا كه يكي از حقوق پدر و مادر بر گردن فرزند «خشوع و خضوع به ايشان در هنگامي كه ايشان به تو ظلمي روا مي دارند» است.
در ادامه همان روايت آمده است كه: «عاق والدين منجر به انقطاع نسل و قطع رحم مي شود«
از آيت الله «مولوي قندهاري» نقل شده است كه: اگر در جامعه اي صله رحم رخت بست، علت آن دو امر است؛ نخست از امام عادل زمان خويش تبعيت نمي كنند، دوم اينكه بي احترامي به پدر و مادر ترويج پيدا كرده است.
خداوند راجع به پدر و مادر از آنها با عنوان «رب صغير» ياد كرده است؛ در حالي كه اوليا و انبيا خود را با آن عنوان ياد نكرده است.
از امام صادق(ع( روايتي نقل شده است كه معناي جمله، «نافرماني و عقوق والدين» اين است كه انسان در مقابل پدر و مادر چهره در هم بكشد و به پدر و مادر خيره وار نگاه كند؛ يعني مانند طلبكار با پدر و مادر نگاه داشته باشد؛
آيت الله بهجت مي فرمود: پدرش نقل مي كرد كه«هرگاه پدر من را دعوا مي كرد، شرم مي كردم كه به چهره پدر نگاه كنم»، بنابراين رفتار ما با پدر و مادر روي نسل بعد تأثير خواهد گذاشت؛ چرا كه رفتار احترام آميز پدر آيت الله بهجت، زمينه ساز تعالي ايشان شد.
از امام صادق (ع) روايت ديگري نقل شده است كه: اگر پدر و مادر كسي به او ستم كرده باشد و او نگاه تند و كينه توزانه اي به ايشان كند، خداوند نماز او را قبول نمي كند.
منبع: صبح صادق
211004
بخش اول گفت و گوی عقیق با استاد حسین انصاریان: