عقیق:حجتالاسلام والمسلمین علیرضا پناهیان، استاد حوزه و دانشگاه، در ویژهبرنامه «انتقام» و خونخواهی رهبر شهید که از شبکه افق پخش شد، با اشاره به امکان مطرح شدن دیدگاههای مختلف در برابر هر سخن حق اظهار کرد: همیشه میتوان علیه هر حرف حقی، حرف درست کرد و به هیچ وجه نمیتوان در این دنیا، با ساختاری که خدا طراحی کرده و با ساختاری که برای ذهن بشر و نزاع میان حق و باطل شکل گرفته است، یک حرف یا پدیده حق را دنبال کرد، بدون اینکه امکان طرح سخن یا شبههای علیه آن وجود داشته باشد.
وی افزود: یکی از حرفهایی که علیه موضوع انتقام مطرح میشود، این است که ما نباید همه منافع و مصالح خود را در این مسیر فدا کنیم. یکی از حرفهای بسیار فجیعی که میتوان در مقابل مقاومت مطرح کرد و با آن سازشکاری را توجیه و ترسها را تئوریزه کرد، همین است که گفته شود مصالحی وجود دارد و باید به مصالح دیگر نیز توجه کنیم.
حجتالاسلام والمسلمین پناهیان ادامه داد: هنگامی که موضوع انتقام و بهطور کلان موضوع مقاومت مطرح میشود، یکی از بهانهها و بهانهتراشیها این است که مصالح و منافع مردم یا مصالح و منافع ملی مطرح شود. برای اینکه فرصت سوءاستفاده از مصالح و منافع ملی را از کسانی که بهانهجو و سخنساز هستند بگیریم، باید محکم در مقابل آنها ایستاد و گفت: من حاضرم همه منافع خود را در راه انتقام از دست بدهم.
فریاد برای فدا کردن منافع ملی در راه انتقام
وی تصریح کرد: باید این سخن را مطرح کرد تا سکوتی ایجاد شود و بعد حرف بعدی را زد؛ اینکه تنها راه تأمین تمام منافع ملی ما این است که فریاد بزنیم و بگوییم حاضریم منافع ملی خود را در راه انتقام فدا کنیم.
استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه این موضوع شبیه مسئله شهادت است، گفت: وقتی شما میگویید من حاضرم در راه خدا و در راه امر خدا کشته شوم، اتفاقاً این امر خدا میآید و همه جانها را حفظ میکند و از قتلعامها جلوگیری میکند.
حجتالاسلام والمسلمین پناهیان افزود: این مسئله را نباید صرفاً در چارچوب عملیات روانی و بهعنوان یک پیام به دشمن دید. این موضوع یک قاعده است که در عالم وجود دارد.
وی به روایتی درباره امام صادق(ع) اشاره کرد و گفت: فردی نزد امام صادق(ع) آمد و گفت من فقیر هستم. حضرت به او فرمودند صدقه بده. او گفت چیزی ندارم و حضرت فرمودند از همان مقداری که داری صدقه بده. آن فرد رفت و سال بعد در حالی که ثروتمند شده بود، بازگشت و گفت عجیب بود، حرف شما را اجرا کردم و به نتیجه رسیدم و ثروتمند شدم.
حجتالاسلام والمسلمین پناهیان ادامه داد: قرض دادن به مؤمنان نیز موجب حرکت و افزایش اموال انسان میشود و تواضع کردن، انسان را بلندمرتبه میکند. این یک قاعده است؛ از دنیا رویگردان شوید و دلتان اسیر دنیا نباشد، دنیا اسیر شما میشود.
کسانی که از انتقام رهبر شهید طفره میروند، دشمن منافع ملی هستند
وی خاطرنشان کرد: وقتی میگوییم حاضریم منافع خودمان را در راه امر خدا و انتقام فدا کنیم، تکویناً و به قول شما تشریعاً، چون این امر شده است، مقدرات عالم بهگونهای خواهد شد که ما به منافع خود خواهیم رسید.
استاد حوزه و دانشگاه تصریح کرد: کسانی که از انتقام رهبر شهید طفره میروند، چه بدانند و چه ندانند، دشمنان منافع ملی هستند. تأمین امنیت با ترس و بزدلی و پرهیز از طلب انتقام و ترک آن، امنیت فراهم نمیکند.
وی با اشاره به مواضع اخیر رهبر معظم انقلاب در موضوع انتقام گفت: این بار هم رهبر معظم انقلاب صریحاً از کلمه «انتقام» سخن گفتند و مردم ما نیز فریاد زدند؛ البته مسئولان در این زمینه مقداری عقبماندهتر هستند و باید خودشان را به این ادبیات مردم و امام برسانند تا «امام و امت» بتوانند طمع دشمن را از بین ببرند.
امکان سوءاستفاده از سخن حق، بخشی از ساختار امتحان انسان است
حجتالاسلام والمسلمین پناهیان در ادامه با اشاره به امکان سوءاستفاده از سخنان و مفاهیم حق اظهار کرد: خدا فضا را بهگونهای قرار داده است که همیشه میتوان علیه سخن حق، حرف درست کرد، همیشه میتوان شبهه تولید کرد و همیشه میتوان از حرف حق سوءاستفاده کرد.
وی افزود: خداوند این وضعیت را برای امتحان انسانها قرار داده است. حتی از آیات قرآن نیز میتوان سوءاستفاده کرد و از آن برداشتهای نادرست داشت، اما همین مسئله موجب میشود آگاهی مردم بیشتر شود.
قرآن، قصاص را در چارچوب مقابله با دشمن نیز مطرح کرده است
استاد حوزه و دانشگاه در ادامه با اشاره به آیه «وَاقْتُلُوهُمْ حَیْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَأَخْرِجُوهُمْ مِنْ حَیْثُ أَخْرَجُوکُمْ وَالْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ...» اظهار کرد: در این آیه، سخن از جنگ است؛ کسانی که شما را اخراج کردهاند، شما نیز آنها را اخراج کنید. در اینجا کلمه قصاص یا انتقام نیامده است، اما میفرماید همانند آنها عمل کنید تا اینکه در دو آیه بعد به کلمه قصاص میرسیم.
حجتالاسلام والمسلمین پناهیان ادامه داد: در آیه بعد میفرماید «وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّیٰ لَا تَکُونَ فِتْنَةٌ»؛ هرگونه که با شما مقاتله کردند، شما نیز با آنها مقاتله کنید؛ سپس دایره جنگ مؤمنان را گسترش میدهد و میفرماید به همین مقدار بسنده نکنید و ریشه فتنه را از بین ببرید.
وی افزود: نباید گفت آنها دو ضربه به ما زدهاند و ما نیز دو ضربه به آنها بزنیم؛ وقتی آنها این باب را باز کردهاند، شما تا جایی پیش بروید که دیگر نتوانند دوباره به شما ضربه بزنند.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به بخش دیگری از آیات سوره بقره گفت: در ادامه میفرماید «الشَّهْرُ الْحَرَامُ بِالشَّهْرِ الْحَرَامِ». اگر آنها در ماه حرام به شما حمله کردند، شما نیز مقابله کنید. پیش از آن فرموده بود در مکه قتال نکنید، اما اگر در مکه نیز به شما حمله شد، در همانجا بجنگید.
وی تصریح کرد: این مقررات را خداوند وضع کرده است، اما در شرایطی که باید مقابله به مثل صورت بگیرد، اقتضائات جنگ مطرح میشود. کلمه قتال، قصاص یا انتقام همین حکایت را بیان میکند.
استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: خداوند پس از آنکه میفرماید «الشَّهْرُ الْحَرَامُ بِالشَّهْرِ الْحَرَامِ»، درباره حرمتهایی که در این زمینه مطرح است میفرماید «وَالْحُرُمَاتُ قِصَاصٌ»؛ یعنی اگر آنها در ماه حرام جنگ کردند، شما نیز مقابله کنید.
حجتالاسلام والمسلمین پناهیان گفت: در اینجا مقررات الهی درباره جنگ در ماههای حرام نیز متوقف نمیشود و اقتضائات خاص جنگ مطرح است؛ سپس نام این مقابله به مثل را «قصاص» میگذارد.
وی با اشاره به مصادیق مطرح شده در این چارچوب اظهار کرد: اگر در جریان جنگ با دشمن، رهبر شما را زدند، رهبر آنها را بزنید؛ اگر در ماه حرام به شما حمله کردند، در ماه حرام مقابله کنید و اگر در خانه کعبه به شما حمله کردند، در خانه کعبه مقابله کنید. ببینید کلمه قصاص چگونه در میانه بحث جنگ و در مقوله نبرد با دشمن استفاده شده است.
مصلحت عمومی با قصاص تأمین میشود
وی با انتقاد از کسانی که از موضوع انتقام طفره میروند و برای آن بهانه میتراشند، گفت: کسانی که میخواهند از این موضوع طفره بروند و بهانهتراشی کنند و برای این سخن حرف درست کنند، چنین مطالبی را مطرح میکنند.
حجتالاسلام والمسلمین پناهیان افزود: حتی در آن قسمت که قصاص جنبه شخصی پیدا میکند نیز گفته میشود عفو بهتر است و باید به سراغ مؤمنان برویم و از جان و نفوس مؤمنان صیانت کنیم و قصاص را کاهش دهیم. این موضوع در جای خودش ممکن است مطرح باشد، اما بحث من چیز دیگری است.
وی با اشاره به تفسیر المیزان ذیل آیه ۱۷۹ سوره بقره، «وَلَکُمْ فِی الْقِصَاصِ حَیَاةٌ»، اظهار کرد: در تفسیر المیزان آمده است که مصلحت عمومی تنها با قصاص تأمین میشود و قصاص است که حیات را ضمانت میکند، نه عفو و گرفتن دیه و نه هیچ چیز دیگری.
استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: در این تفسیر، این حکم برای آن است که انسانها از قتل بپرهیزند. اگرچه عفو ممکن است در برخی موارد فوایدی داشته باشد و در جای خود نیز موضوعیت پیدا کند، اما اصل مصلحت عمومی با قصاص تأمین میشود و قصاص میتواند امنیت جامعه را تضمین کند.
حجتالاسلام والمسلمین پناهیان در پایان با تأکید بر ضرورت توجه به جنبه اجتماعی قصاص گفت: اگر بعضی افراد قصاص را صرفاً یک امر فردی تلقی کنند، ممکن است زمینه سوءاستفاده از این مفهوم فراهم شود. البته باید همیشه یادآوری کرد که باب سوءاستفاده از قرآن نیز باز است؛ همانگونه که گروههایی مانند داعش نیز از مفاهیم قرآنی سوءاستفاده کردهاند.
منبع:حوزه
محمد غلوم مداح بحرینی در گفت و گو با عقیق:
عباس موزون در گفتگو با عقیق:
بخش اول گفت و گوی عقیق با استاد حسین انصاریان:
