عقیق: سعید شیری: دعای عهد، دعای تجدید پیمان با امام زمان عجل الله تعالی فرجه است؛ دعایی که منتظران با خواندن آن، بار دیگر وفاداری خود را به امام خویش اعلام میکنند و از خدا میخواهند آنان را در مسیر یاری ایشان قرار دهد. در بخشهای مختلف این دعا، سخن از انتظار، یاری، وفاداری و آرزوی حضور در کنار امام عصر عجل الله تعالی فرجه است. یکی از درخواستهای مهم در این دعا، درخواست ظهور امام است؛ آنجا که از خداوند میخواهیم ولیّ خود و فرزند دختر پیامبر صلی الله علیه و آله را برای ما آشکار کند. اما «ظهور» در این فراز تنها به معنای بیرون آمدن امام از پس پرده غیبت نیست، بلکه معنایی گستردهتر دارد و از پیروزی حق و شکست باطل نیز خبر میدهد.
در فرازی از دعای عهد میخوانیم: «فَأَظْهِرِ اللّهُمَّ لَنا وَلِیَّكَ وَ ابْنَ بِنْتِ نَبِیِّكَ الْمُسَمَّى بِاسْمِ رَسُولِكَ، حَتَّى لَایَظْفَرَ بِشَیْءٍ مِنَ الْباطِلِ إِلّا مَزَّقَهُ، وَ یُحِقَّ الْحَقَّ وَ یُحَقِّقَهُ»؛ یعنی خدایا، ولیّ خود و فرزند دختر پیامبرت را که به نام رسولت نامیده شده، برای ما آشکار کن تا بر هیچچیز از باطل دست نیابد مگر آن را از هم بپاشد و حق را پابرجا و محقق کند. در واقع، در این فراز از خداوند فقط دیدن و ملاقات امام را درخواست نمیکنیم، بلکه از او میخواهیم زمینه آشکار شدن و پیروزی حجت خود را فراهم کند؛ ظهوری که نتیجه آن از میان رفتن باطل و حاکم شدن حق در جامعه است.
واژه «ظهور» دو معنا را در خود جای داده است:
1. معنای نخست آن، آشکار شدن و نمایان شدن است؛ همان چیزی که در برابر پنهان بودن قرار میگیرد. بر این اساس، ظهور امام عصر عجل الله تعالی فرجه یعنی امامی که در دوران غیبت از دید عموم مردم پنهان است، به اذن خداوند آشکار شود و مردم بتوانند او را بشناسند و تحت رهبری او قرار گیرند.
2. اما معنای دیگری نیز برای ظهور وجود دارد و آن، غلبه و برتری یافتن است. این معنا نشان میدهد که ظهور امام تنها یک اتفاق مربوط به دیده شدن ایشان نیست، بلکه با قدرت گرفتن جبهه حق و شکست خوردن جبهه باطل همراه است.
برای نمونه، در قرآن کریم میخوانیم: «هُوَ الَّذی أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى وَ دینِ الْحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَى الدِّینِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ»؛ خداوند کسی است که پیامبرش را با هدایت و دین حق فرستاد تا آن را بر همه ادیان پیروز و غالب کند، هرچند مشرکان ناخشنود باشند. در این آیه، «لِیُظْهِرَهُ» تنها به معنای آشکار کردن دین نیست؛ زیرا دین اسلام از همان آغاز آشکار و معرفی شد، بلکه سخن از غلبه و برتری دین حق بر دیگر جریانها و نظامهای فکری است. جالب است که در روایاتی که ذیل این آیه نقل شده نیز آمده است که تحقق کامل این وعده الهی در هنگام خروج و قیام قائم عجل الله تعالی فرجه خواهد بود. (تفسیر فرات کوفی، ص481)
بنابراین، وقتی از «ظهور» امام عصر عجل الله تعالی فرجه سخن میگوییم، با دو معنا روبهرو هستیم که در کنار یکدیگر قرار دارند: نخست، آشکار شدن امام و پایان یافتن دوران غیبت؛ و دوم، غلبه یافتن ایشان و جبهه حق بر باطل. این دو معنا از هم جدا نیستند؛ زیرا با ظهور حجت خدا، حق بهگونهای آشکار میشود که دیگر باطل نمیتواند با پنهانکاری، تحریف و وارونه نشان دادن حقیقت، جای حق را بگیرد. شاید بتوان گفت یکی از زیباییهای کاربرد این واژه در قرآن و روایات نیز همین است که یک کلمه، هم آشکار شدن و هم پیروزی را در خود جمع کرده است.
به همین دلیل است که در ادامه فراز دعای عهد میخوانیم: «لَایَظْفَرَ بِشَیْءٍ مِنَ الْباطِلِ إِلّا مَزَّقَهُ، وَ یُحِقَّ الْحَقَّ وَ یُحَقِّقَهُ». در اینجا دو رفتار مهم برای امام عصر عجل الله تعالی فرجه بیان میشود.
نخست: برخورد با باطل است؛ امام علیه السلام با هر جلوهای از باطل روبهرو شود، آن را رها نمیکند، بلکه اساس و پایه آن را از هم میپاشد. باطل ممکن است خود را در لباس حق نشان دهد، با ظلم و فریب قدرت پیدا کند یا با تحریف حقیقت مردم را به اشتباه بیندازد، اما قیام امام، پرده از این حقیقت برمیدارد و پایههای باطل را در هم میشکند.
رفتار دوم تنها از میان بردن باطل نیست، بلکه «یُحِقَّ الْحَقَّ وَ یُحَقِّقَهُ» است؛ یعنی حق را به جایگاه واقعی خود بازمیگرداند و آن را در جامعه تحقق میبخشد. هدف ظهور این نیست که فقط چیزی به نام باطل از بین برود و جای آن خالی بماند، بلکه پس از برچیده شدن باطل، حق باید شناخته شود، جایگاه خود را پیدا کند و در زندگی مردم جریان داشته باشد. بنابراین، امام عصر عجل الله تعالی فرجه هم باطل را از هم میپاشد و هم حق را برپا میکند. انتظار ظهور نیز در همین چارچوب معنا پیدا میکند؛ منتظر واقعی کسی است که منتظر پیروزی حق باشد و از امروز نیز تلاش کند در شناخت حق، دوری از باطل و عمل بر اساس حقیقت، در مسیر امام خود قرار گیرد.
منبع:تسنیم
محمد غلوم مداح بحرینی در گفت و گو با عقیق:
عباس موزون در گفتگو با عقیق:
بخش اول گفت و گوی عقیق با استاد حسین انصاریان:
