سبک زندگی دینی(7)/ بیداری و کار کردن در شب

امام صادق (ع) می فرماید : کسی که شبانه روز کار کند و با نخوابیدن به چشمش استراحت ندهد ( و موجب اضرار به آن شود ) آن کارش حرام است .هر چند مال به دست آمده حلال باشد و نیزمی فرماید : بیداری و کار کردن در همه ی شب ( به گونه ای که حق چشم رعایت نشود ) حرام است .جز در موارد استثناء و اضطرار ؛ مانند زمان جنگ یا برای نجات جان بیمار و مانند آن.

کد خبر: ۹۷۴۸

سه‌شنبه - ۱۸ تير ۱۳۹۲ / 18 April 1392

عقیق:انسان که آفریده خداو خلیفه و امانتدار اوست ، برای زندگی و حیاتی آفریده شده است که بر اساس آیه کریمه " استَجیبوُا لِلهِ وَلِلرَّسُولِ اِذَا دَعَاکُم لِمَا یُحیِیکُم " ( 1) در پیوند های گوناگون خود ، خدا محور است و در این زندگی و بندگی ، به بدن سالم نیاز دارد و بهره مندی همه جانبه او از سلامتی ، اساس فعالیت های وی در زندگی مادی و معنوی است که در زبان پیامبر گرامی اسلام (ص) از آن به ( نعمت پنهان و ناشناحته ) یاد شده است (2) ، زیرا یکی از عوامل آرامش زندگی و بندگی خدا ، برخوداری از جسم و جان سالم است ، از این رو ، عقل و نقل ، حفظ تندرستی و حفظ نفس را لازم و واجب شمرده اند و روا نمی دارند که انسان حتی هنگام سخت ترین مصیبت و اندوه به عمد به جسم و جان خود آسیب برساند و اضرار به آن را حرام می شمارند . (3)

"حفظ تن و حرمت اضرار به نفس" گفتاری است در کتاب"مفاتیح الحیات" آیت الله جوادی آملی که ما به بخش هایی از آن اشاره خواهیم داشت :

اهمیت حفظ جان و سلامت

امیر مومنان (ع) می فرماید : ارزش دو چیز را نشناسد مگر کسی که آن ها را از دست داده باشد : جوانی و عافیت . (4) آن حضرت در تفسیر آیه " و لا تَنسَ نَصیبَکَ مِنَ الدُّنیا " (5)یعنی ( بهره ی واقعی خود را از ثروت دنیا از کف مده ) می فرماید : سلامتی خود را فراموش نکن(6) و در تفسیر آیه " لَتُسئَلُنَّ عَنِ النَّعیم "(7) یعنی ( روز قیامت درباره نعمت های از شما سئوال خواهد شد ) می فرماید : نعمتی که از آن پرسیده می شود سلامتی است .(8)

البته نعمت ولایت اولیای الهی برجسته ترین نعمت است ، چنان که امام صادق (ع) در ذیل این آیه فرمود : ما از نعمت هستیم . (9)

امام صادق (ع) فرمود : سلامتی نعمتی پنهان است ؛ هرگاه باشد ، فراموش شود و هرگاه از دست رود به یاد آورد (10) ؛ همچنین فرمود : پنج چیز است که اگر کسی آن ها را نداشته باشد زندگی ( برای او ) گوارا نیست : سلامتی و .. (11)

عوامل سلامت

کنترل غذا خوردن و رعایت بهداشت : امیر مومنان (ع) می فرماید: هر کس غذای پاکیزه بخورد و به خوبی آن را بجود و پیش از سیر شدن از غذا دست بکشد و به موقع تخلی خود داری نکند ، جز به مرض مرگ بیمار نگردد . (12)

امیر مومنان (ع) به امام حسن (ع) می فرماید: می خواهی چهار خصلت به تو بیاموزم تا از ( زحمت) درمان بی نیازگردی؟ عرض کرد : آری . فرمود : بر سر سفره منشین مگر آن گاه که گرسنه ای و از کنار سفره بر نخیز مگر وقتی که هنوز اشتها داری و جویدن غذا را به نیکی انجام ده و پیش از خوابیدن به دستشویی برو . هرگاه این ها را رعایت کردی از درمان بی نیازمی شوی . (13)

امام رضا (ع) می فرماید : اگر مردم کم غذا بخورند و بدن ها یشان اعتدال و استواری یابد (14) و از معصوم (ع) نقل شده است : هر کس کم غذا بخورد بدنش سالم ماند قلبش صفا یابد . (15)

رسول خدا(ص) می فرماید : معده ، حوض بدن است و رگ ها به آن پیوسته اند ، پس هرگاه معده سالم باشد رگ ها سلامتی صادر می کنند و هرگاه معده بیمار باشد رگ ها بیماری صادر می کنند (16) و باز می فرماید : معده خانه هر دردی و پرهیز پایه هر درمانی است ، پس چیزی بخور که با ت سازگار باشد . (17)

امام کاظم (ع) می فرماید : معده خانه و کانون بیماری هاست . (18)

رسول خدا می فرماید : نوزادانتان را در هفت روزگی ختنه کنید که مایه پاکیزگی و رشد سریع گوشت است .(19)

سفر:رسول خدا می فرماید : مسافرت کنید تا تندرست باشید. (20)

امام سجاد (ع) می فرماید : به حج و عمره بروید تا صحت بدن یابید . (21)

شب زنده داری : امیر مومنان (ع) می فرماید : شب زنده داری مایه سلامتی بدن است . (22)

سکوت : امیرمومنان (ع) می فرماید : سکوت مایه راحتی و آسایش است .(23) سکوت در مواردی که سخن گفتن ضرورتی ندارد ، مایه آسایش روحی است ؛ همچنین پرهیز از سخن در برخی جاها از پیامدهای ناگواری چون دشمنی و به خطر افتادن سلامت تن جلوگیری می کند .

استراحت بدن

افزون بر لزوم سلامتی جسم و جان، باید به استراحت و آرامش اعضای بدن نیز توجه شود و در به کارگیری آن ها اعتدال ها رعایت شود . امیر مومنان (ع) می فرماید : با فشار بر قلبت جلوی فهمت را مگیر ، چرا که هر عضوی از بدن به استراحت نیاز دارد . (24)

امام صادق (ع) هم می فرماید : کسی که شبانه روز کار کند و با نحوابیدن به چشمش استراحت ندهد ( و موجب اضرار به آن شود ) آن کارش حرام است . (25) هر چند مال به دست آمده حلال باشد و نی زمی فرماید : بیداری و کار کردن در همه ی شب ( به گونه ای که حق چشم رعایت نشود ) حرام است . (26) ، جز در موارد استثناء و اضطرار ؛ مانند زمان جنگ یا برای نجات جان بیمار و مانند آن.

امام کاظم (ع) می فرماید : اساس پرهیز ( و رژیم غذایی ) ، مدارا کردن با بدن است .(27)

امام رضا (ع) می فرماید : خواب ( به موقع و به اندازه ) به تن ، قدرت و نیرو می بخشد (28)

پرهیز از آسیب رساندن به بدن

امیر مومنان (ع) درباره بیماری که گزارش درستی از بیماری خود به پزشک نمی دهد . می فرماید : کس یکه بیماریش را از پزشک پنهان کند به بدنش خیانت کرده است . (29)

امام صادق (ع) می فرماید : اسراف در اموری است که مال را تباه کند و به بدن زیان رساند (30) در این روایت زیان رساندن به بدن از مصادیق اسراف و به شمار رفته که از گناهان بزرگ است.

پیشگیری از بیماری ها

رسول خدا (ص) می فرماید : خدای بی شریک با صدقه از بیماری و درد جلوگیری می کند (31) ؛ همچنین می فرماید : با دست های چرب و آلوده نخوابید و اگر کسی چنین کرد و دچار اختلال شیطانی شد کسی را جز خود ملامت و سرزنش نکند (23) ؛ نیز می فرماید : کم خوری ریشه همه درمان هاست (33)

امیر مومنان (ع ) می فرماید : کم خوری مانع بسیاری از بیماری ها جسمی است (34) ؛ همچین می فرماید : خود را از سرمای آغازین ( فصل پاییز ) محافظت کنید ؛ ولی سرمای پایانی ( یعنی آغاز فصل بهار ) را دریابید ، چرا که با تن ها همان کند که با درختان کند ؛ سرمای آغازین برگ سوز و سرمای پایانی برگ ساز است . (35)

امام صادق (ع) می فرماید : کوتاه کردن ناخن ها و سبیل هل در هر جمعه سبب ایمنی از جذام است (36)؛ نیز می فرماید : شیر گاو دوا و چربی آن شفا و گوشتش بیماری (زا ) است (37)و می فرماید : شام نخوردن پیری آورد و سزاوار است که شخص سالخورده با شکم پر بخوابد . (38) در حدیث دیگر می فرماید : در حمام آب سرد ننوشید ، چرا که معده را فاسد می کند ؛(39) همچنین می فرماید : امیر مومنان همواره می فرمود : توجه ! در حمام ( که در این دوران شامل شنا هم می شود ) به پشت نخوابید ، چرا که پیه کلیه ها را آب کند ؛ (40) همان گرامی می می فرماید: هنگام خروج  ازحمام آب سرد بر پاهای خود بریز ، چرا که بیماری را از بدنت ریشه کن می کند و هنگامی که لباس می پوشی "اللَّهُمَّ اَلبَسنی التَّقوَی وَجَنِّبنی الرَّدَی " ( خدایا ! لباس تقوا بر من بپوشان و بدی را از من دور کن ) وقتی چنین کردی از هر نوع بیماری در امان باشی (41) ؛ همچنین راویت است آن حضرت از حمام بیرون رفت و لباس و عمامه پوشید و فرمود: هنگام خروج از حمام در زمستان و تابستان عمامه را ترک نکردم .(42) کنایه از این که سرتان را در حال خروج از حمام بپوشانید.

به فرموه امام کاظم (ع) : حمام رفتن یک روز در میان بدن را فربه می کند و مداومت بر آن در هر روز پیه کلیه ها را ذوب می کند . (43)

امام رضا (ع) می فرماید : هر کس بخواهد ناراحتی مثانه نداشته باشد ادرارش را حبس نکند ، هر چند بر مرکب خود سوار باشد . (44)

پی نوشت:

1.       سوره انفال آیه 24

2.        روضة الواعظین . ص 472

3.       العروة الوثقی .ج2. ص131- العروة الوثقی .ج4.ص 424

4.        غرر الحکم . ص 324

5.        سوره قصص . آیه 77

6.       الامالی . صدوق . ص 228

7.        سوره تکاثر . آیه 8

8.       ارشاد القلوب . ص 38

9.        الامالی . طوسی .ص 272

10.    الفقیه .ج4.ص 206

11.   المحاسن . ص 9

12.   مکارم الخلاق . 146

13.   کتاب الخصال .ص 229 ؛وسائل الشیعه .ج24.ص 245

14.   مکارم الخلاق . ص 362

15.    الدعوات . ص 77

16.    کنز العمال .ج10.ص 38

17.   طب النبی . ص19

18.   مکارم الاخلاق . ص 362

19.   مکارم الاخلاق . ص 230

20.   الفقیه . ج2.ص 265

21.   الدعوات . ص76

22.   تهذیب الاحکام . ج2. ص 121

23.   تحف العقول . ص 223

24.    غرر الحکم . ص 60

25.   الکافی .ج5.ص 127

26.   الکافی .5.ص 141

27.   بحار الانوار .ج59.ص 141

28.   بحارالانوار .ج59.ص 316

29.   غرر الحکم . ص 284

30.    الکافی . ج4 .ص 53

31.    الکافی .ج4.ص5

32.   الفقیه .ج4.ص 6

33.   طب النبی . ص 19

34.   غرر الحکم . ص 320

35.   نهج البلاغه . حکمت 128

36.   کتاب الخصال .ص 39

37.    الکافی .ج6.ص 311

38.   الکافی . ج6. ص 288

39.   الفقیه . ج1 . ص 113

40.    الکافی .ج6.ص 500

41.   الفقیه .ج1.ص 113-114

42.   الفقیه .ج1. ص 117

43.   الکافی .ج6.ص 496

44.   بحار الانوار.ج59.ص322

211005