قطره ای از دریا؛

چرا خداوندانسان ها را آزمایش می کند؟

گاهى كم شدن مال و محصولات یا پیدا شدن خوف و ترس و سایر مشكلات، به خاطر آزمایش الهى است، ولى در بعضى اوقات، این امور كیفر اعمال خود انسان‏هاست.

کد خبر: ۹۴۸۷۹

يکشنبه - ۲۰ اسفند ۱۳۹۶ / 20 December 1396

عقیق:استاد محسن قرائتی در ادامه سلسله مباحث تفسیری خود با موضوع تفسیر قطره ای به بیان آموزه های آیه 154 و 155 سوره بقره پرداخته است.
آيه 154:

وَلاَتَقُولُواْ لِمَنْ يُقْتَلُ فِى سَبِيلِ‏اللَّه أَمْوَتٌ بَلْ‏أَحْيَآءٌ وَ لَكِنْ لَّاتَشْعُرُونَ‏

ترجمه:

و به آنها كه در راه خدا كشته مى‏شوند مرده نگوئید، بلكه آنان زنده‏اند، ولى شما نمى‏فهمید.

* نکته ها

در جنگ بدر، چهارده نفر از مسلمانان به شهادت رسیدند كه شش نفر آنها از مهاجران و هشت نفر از انصار بودند. برخى از مردم مى‏گفتند: فلانى مُرد. این آیه نازل شد و آنان را از این تفكّر نهى كرد. [تفسیر مجمع‏البیان] شهدا، نه تنها نامشان یا آثار كارهایشان زنده و باقى است، بلكه یك زندگى واقعى برزخى دارند. زندگى‏اى كه در آن رزق و شادى و بشارت است، زندگى در جوار رحمت خدا كه در آن حزن وترس وجود ندارد.

مشخّصات این زندگى، در تفسیر سوره آل‏عمران [168 تا 170] خواهد آمد. ان شاءاللّه.

شهادت در راه خدا، شامل كشته شدن در میدان نبرد، ترور و سوءقصد دشمنان، كشته شدن مؤمنان در دفاع از جان و ناموس و مال، در هر مكان و زمان مى‏شود.

* پيام ها

1- نگرش هاى محدود مادّى را باید با ایمان به خدا و گفته‏هاى او تكمیل و تصحیح كرد. «لاتقولوا»

2- تكالیف سخت، نیاز به پشتوانه اعتقادى و جبران خسارت‏ها دارد. آرى، كسى كه بداند زنده است، به شهادت رو مى‏كند. «لاتقولوا... اموات بل احیاء»

3- شهادت، زمانى ارزش دارد كه در راه خدا باشد. «فى سبیل اللَّه»

4- پیكار در راه دین، از ارزش هاى والا در پیشگاه خداوند است. «یقتل فى‏سبیل‏اللَّه»

5 - روح، بعد از مرگ باقى است، هرچند جسم و بدن متلاشى شود. «احیاء»

6- سرچشمه بسیارى از تحلیل‏ها، ناآگاهى از واقعیّات است.«لاتقولوا، لاتشعرون»

آيه 155:

وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَىْ‏ءٍ مِّنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَ لِ وَ الْأَنْفُسِ وَالَّْثمَرَ تِ وَبَشِّرِ الْصَّبِرِينَ‏

ترجمه:

و قطعاً شما را با چیزى از ترس، گرسنگى، زیان مالى و جانى وكمبود محصولات، آزمایش مى‏كنیم و صابران (در این حوادث وبلاها را) بشارت بده.

* نکته ها

خداوند متعال، همه‏ى انسان‏ها را آزمایش مى‏كند، امّا آزمایش و امتحان همه یكسان نیست. تمام جهان، صحنه آزمایش و تمام مردم حتّى پیامبران نیز مورد امتحان قرار مى‏گیرند. باید بدانیم كه آزمایش‏هاى خداوند براى رفع ابهام نیست؛ بلكه براى شكوفایى استعدادها و پرورش انسان‏هاست. وسایل آزمایش الهى نیز تمام حوادث تلخ و شیرین و از جمله ترس و گرسنگى، زیان مالى و جانى و كمبود محصولات است. ترس از دشمن، محاصره‏ى اقتصادى، جنگ و جهاد و اعزام فرزندان و عزیزان به میدان‏هاى نبرد، از جمله امتحانات است.

براى پیروزى در آزمایشِ خوف از دشمن، نیاز به توكّل و یاد خداست و براى مبارزه با كمبودها، نیاز به صبر است كه در دو آیه قبل «واستعینوا بالصبر والصلوة» راه را نشان داده است.

لازم نیست همه‏ى مردم با همه‏ى مسائل آزمایش شوند، بلكه ممكن است:

الف: هركس با چیزى آزمایش شود.

ب: فردى در آزمایشى روسفید باشد، ولى در امتحان دیگرى رسوایى به بارآورد.

ج: ممكن است آزمایش فردى، وسیله‏ى آزمایش دیگران نیز باشد.

انسان‏ها گاهى مرتكب بعضى گناهان مى‏شوند كه خداوند آنهارا به برخى گرفتارى‏ها مبتلا مى‏كند.

حضرت على علیه السلام مى‏فرماید: «انّ اللَّه یبتلى عباده عند الاعمال السیّئة بنقص الّثمرات و حبس البركات و اغلاق خزائن الخیرات لیتوب تائب ویتذكّر متذكّر» [نهج‏البلاغه، خطبه 143] همانا خداوند، بندگان خود را به خاطر اعمال فاسدشان، به كمبود محصول و حبس بركت و بسته شدن منابع خیر، گرفتار مى‏كند تا شاید متذكّر شوند و توبه نمایند.

البتّه همین تنبّه نیز آزمایش است، همانگونه كه بر اثر ایمان نعمتى مى‏دهد كه وسیله آزمایشى است؛ «لاسقیناهم مآء غدقاً لِنَفتنهم فیه» [جنّ، 16] همانا آبى گوارا به آنان نوشاندیم تا ایشان را آزمایش كنیم.

خداوند چندین عنایت به صابران نموده است از جمله:

1- محبّت. «واللَّه یحبّ الصابرین» [آل‏عمران، 146]

2- نصرت. «ان اللَّه مع الصابرین» [بقره، 153]

3- بهشت. «یجزون الغرفة بما صبروا» [فرقان، 75]

4- پاداش بى‏حساب. «انما یوفّى الصّابرون اجرهم بغیر حساب» [زمر، 10]

5 - بشارت. «بشّر الصابرین»

راه پیروزى در آزمایش‏هاى الهى چند چیز است:

الف: صبر و مقاومت.

ب: توجّه به گذرا بودن حوادث و مشكلات.

ج: توجّه به تاریخ گذشتگان كه چگونه مشكلات را پشت سر گذارده‏اند.

د: توجّه به اینكه همه مشكلات ما در منظر و دید خداست و همه چیز حساب دارد.

امام حسین علیه السلام وقتى فرزندش روى دستانش تیر خورد و شهید شد، فرمود: «هَوِّن علىّ ما نزل بى انّه بعین اللّه» [بحار، ج‏45، ص‏46] این حادثه سخت، چون خدا مى‏بیند برایم آسان مى‏نماید.

* پيام ها

1- آزمایش و امتحان یك برنامه و سنّت حتمى الهى است. «ولَنبلوَنّكم»

2- ناگوارى‏ها، سبب مقاومت و رشد است. بسیارى از صفات انسان از قبیل صبر، رضا، تسلیم، قناعت، رهد، تقوا، حلم و ایثار، در سایه‏ى برخورد با تنگدستى‏ها است. «وبشّر الصابرین»

3- مورد بشارت، در آیه بیان نشده است تا شامل انواع بشارت‏هاى الهى باشد. «بشّر الصابرین»

منبع:حوزه