حجت‌الاسلام حسنلو:

چرا عبدالعظیم(ع) عقایدش را به امام زمان خود عرضه کرد؟

مدیرگروه تاریخ و سیره مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات گفت: با وجود اینکه عبدالعظیم(ع) در شمار علمای بزرگ اسلام است، اما با این همه امتیازات عقاید دینی خود را برای صیانت از انحراف و اعوجاج به حضور امام زمان خود عرضه می‌کند.

کد خبر: ۸۸۱۲۳

دوشنبه - ۱۹ تير ۱۳۹۶ / 19 April 1396

عقیق:حجت‌الاسلام والمسلمین امیرعلی حسنلو مدیرگروه تاریخ و سیره مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات در گفت‌وگویی با اشاره به 15 شوال سالروز شهادت حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) گفت: حضرت عبدالعظیم که نسبش با چهار واسطه به امام حسن مجتبی(ع) منتهی می‌‏شود، از بزرگان علما، محدثین، صاحب ورع و تقوی و از اصحاب امام رضا و امام جواد و امام هادی‏ علیهم‌السلام بوده و از آن بزرگواران نقل حدیث کرده است و از اخباری که درباره وی وارد شده، استفاده می‌‏شود که وی مورد علاقه و محل اطمینان ائمه اطهار(ع) بوده است.

*مشهد شجره کجاست

وی افزود: حضرت عبدالعظیم(ع) در عصر خود دارای موقعیت عظیمی بوده و با عده زیادی از اصحاب حضرت صادق، کاظم و رضا علیهم‌السلام ارتباط داشته، مانند: هشام بن حکم، ابن ابی عمیر، علی بن جعفر و حسن بن محبوب که از مشایخ او هستند. علمای رجال و فقهای بزرگ شیعه حضرت عبدالعظیم را در کتب خود توصیف و توثیق کرده‌‏اند و همگان او را به خلوص عقیده و صفای باطن و اعتقاد صحیح ستوده‏‌اند.

حجت‌الاسلام حسنلو اظهار داشت: سیدمرتضی علم‌الهدی در کتاب «روح و ریحان» درباره‏ حضرت عبدالعظیم نقل کرده که: حکایت معروف «مقصود عرض دین است» از سید زاهد عالم با ورع عبدالعظیم بن عبدالله حسنی که از بزرگان علما و سادات جلیل‌القدر بوده و مشهور و قبر وی در شهر ری به «مشهد شجره» معروف می‏‌باشد، وی حضور حضرت جواد(ع) و حضرت هادی‏(ع) و حضرت عسکری‏(ع) رسیده و از آن بزرگواران روایت می‏‌کرده است و علمای امامیه از اخبار و روایات او استفاده کرده‏‌اند.

*حکایت عرض عقائد عبدالعظیم به امام هادی‏(ع)

وی ادامه داد: حکایت عرض عقائد او به امام هادی‏(ع) به این شرح است: شیخ صدوق و دیگران از جانب عبدالعظیم حسنی روایت کرده‏‌اند که فرمود: به خدمت امام هادی‏(ع) مشرف شدم و چون آن حضرت مرا دید، فرمود: آفرین بر تو ای ابوالقاسم! تو دوست ما هستی «انت ولیّنا حقاً» عرض کردم ای فرزند رسول خدا(ص) من می‏‌خواهم دین خود را بر شما عرضه بدارم اگر پسندیده و مورد قبول است، بر آن ثابت بمانم تا خداوند را ملاقات کنم، فرمود: دینت را بیاور عرضه کن ای ابوالقاسم! عرض کردم من می‏‌گویم: خداوند تبارک و تعالی یکی است و مثلی برای او نیست و از حد ابطال و حدّ تشبیه خارج است و جسم و صورت و عرض و جوهر نیست، بلکه پدید آورنده اجسام و صور و خلق کننده عرضها و جوهرهاست و خداوند مالک هر چیزی است و هر چیزی را او آفریده است.

مدیرگروه تاریخ و سیره مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات بیان داشت: حضرت عبدالعظیم(ع) در ادامه مطرح می کند: محمد(ص) بنده و رسول خدا و پایان بخش پیامبران است و بعد از او تا روز قیامت پیغمبری نخواهد آمد و شریعت آن حضرت آخر همه شرایع است و بعد از آن تا روز قیامت شریعتی نیست، می‏‌گویم: امام و خلیفه و ولی امر بعد از پیامبر(ص)، امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب‏(ع) است و بعد از آن حضرت امام حسن‏(ع) .... و بعد از این بزرگواران، ای مولای من امام واجب الطاعه تو هستی، پس از آن امام علی النقی‏(ع) به جناب عبدالعظیم فرمود: بعد از من پسرم حسن امام است، لیکن مردم درباره امام بعد از او چه خواهند کرد. گوید: گفتم ای مولای من مگر جریان زندگی امام بعد از او از چه قرار است؟ فرمود: برای اینکه شخص او دیده نمی‏‌شود و بر زبان آوردن نام او حلال نباشد تا اینکه خروج کند و زمین را از عدل و داد پر نماید. همچنانکه از جور و ظلم پر شده باشد.

*نظر نگین ری راجع به امام مهدی(عج)

وی افزود: حضرت عبدالعظیم خطاب به امام هادی می‌گوید: به این امام غائب هم معتقد شدم، یعنی به امامت حسن عسکری‏(ع) و خلف آن حضرت قائل شدم. اکنون من می‏‌گویم: دوست این بزرگواران دوست خداست و دشمن آنان دشمن خداست و اطاعت ایشان اطاعت خداست و نافرمانی آنان نافرمانی خداست، چون جناب عبدالعظیم دین و عقائد خود را بر امام زمانش حضرت هادی‏(ع) عرضه داشت و حضرت تصدیق او کرد و فرمود: یا اباالقاسم به خدا سوگند این است دین خدا که آن را برای بندگانش پسندیده است، بر همین عقیده ثابت باش خداوند تو را به همین طریق در زندگی دنیا و آخرت پایدار بدارد.

حجت‌الاسلام حسنلو با اشاره به تألیفات حضرت عبدالعظیم حسنی گفت: ایشان کتب و تألیفاتی هم دارد که از آن جمله کتابی است که به «یوم و لیله» نامگذاری کرده است. عبدالعظیم از حاکم زمان خویش بیمناک بود و با بیم و هراس آواره شهرها بود و خود را قاصد و پیک حاکم به مردم معرفی می‏‌کرد، در این هنگام که او در شهرها از ترس عمال خلیفه وقت در سیر و حرکت بود، وارد شهرری شد و در محله ساربانان به منزل یکی از شیعیان در «سکة الموالی» ساکن شد، روزها در سرداب این منزل به سر می‏‌برد و شب‌ها را به نماز و روزها را به روزه می‏‌گذرانید. در این موقع که در این خانه مخفی بود، گاهی به طور ناشناس از خانه خارج می‏‌شد و قبری را که اکنون در مقابل قبر او قرار گرفته، زیارت می‏‌کرد و در بین آن منزل و قبر نیز راهی فاصله شده بود، ایشان می‌گفت که این قبر متعلق به یکی از فرزندان موسی بن جعفر(ع) است.

*سفارشی که پیامبر(ص) درباره حضرت عبدالعظیم(ع) کرد!

وی ادامه داد: صاحب بن عباد می‏‌گوید: در این هنگام خبر ورود عبدالعظیم حسنی به گوش شیعیان رسید و دوستان و محبان اهل بیت‏(ع) از ورود او آگاه گردیدند اکثر آن‌ها با او آشنا شدند و رفت‌وآمد کردند. در این موقع یکی از شیعیان در خواب دید که گویا حضرت رسول‏(ص) به او می‏‌فرماید: مردی از خانواده‏‌ام فردا در «سکة الموالی» از دنیا خواهد رفت و در باغ «عبدالجبار» نزدیک درخت سیب دفن خواهد شد. این شخص پس از بیان خواب برای صاحب باغ خواستار خریداری باغ شد، در این هنگام صاحب باغ هم می‌گوید: من هم چنین خوابی دیده‏‌ام اکنون این باغ را برای سادات و شیعیان وقف کردم تا آنها اموات خود را در آنجا دفن کنند، پس از اینکه عبدالعظیم حسنی از دنیا رفت و در آن باغ دفن شد.

مدیرگروه تاریخ و سیره مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات تصریح کرد: در مورد ثواب زیارت او از امام هادی‏(ع) چنین رسیده است: مردی از اهل ری خدمت امام هادی‏(ع) رسید و حضرت(ع) به او فرمود: در کجا بودی و از کجا آمدی؟ عرض کرد: به زیارت حضرت سیدالشهدا(ع) رفته بودم، حضرت فرمود: بدان که اگر عبدالعظیم حسنی را که در شهر شما مدفون است زیارت می‏‌کردی، مثل این بود که حضرت امام حسین‏(ع) را زیارت کرده باشی. با این حال مرحوم شیخ آقا بزرگ تهرانی، تاریخ وفات حضرت عبدالعظیم را پس از نقل اختلافات در تاریخ وفات او نیمه شوال 252 ثبت کرده است.

* چرا حضرت عبدالعظیم عقاید خود را به امام زمانش عرضه کرد

وی در پاسخ به این سؤال که چرا عبدالعظیم(ع) عقاید خود را به امام زمانش عرضه کرد، گفت: شایسته است انسان برای زدودن افکار و اعمال از زنگارها و پلشتی‌ها هراز گاهی آن را  پاکسازی و پایش کند، چنانکه فلزات زنگ می‌گیرند، دل انسان که اعمال او ارتباط با دل دارند و از دل نیرو می‌گیرند نیز گرفتار غبارها و زنگارها می‌شود، برخی از اعمال عبادی مثل روزه گرفتن در ماه مبارک و یا توصیه به روزه‌های مستحبی نیز برای همین منظور در طول سال و هفته گنجانده شده است، این مسأله در روایات اهل بیت نیز گزارش شده است؛ نشستن پای مواعظ گاهی به همین قصد و انگیزه انجام می‌گرفت، گاهی پیامبر عظیم‌الشأن اسلام(ص) به اصحاب خود می‌فرمود: «عظنی»!؛ یعنی مرا موعظه کن؛ موعظه خود نوعی پایش و پالایش  وبه اصطلاح آپدیت است.

این کارشناس تاریخ اسلام ابراز داشت:‌با وجود اینکه عبدالعظیم از نظر شخصیت علمی فردی ممتاز و مورد تأیید و خود از نسل امامت و در شمار علمای بزرگ اسلام است، اما با این همه امتیازات عقاید  دینی خود را برای صیانت از انحراف و اعوجاج به حضور امام زمان خود عرضه می‌کند تا از انحرافات و کجی‌ها پاک باشد، مطابق سنت و سیره اهل بیت باشد، این روش برای همه دین‌باوران درس است که اعمال و کردار خود را هراز گاهی به کارشناسان بزرگ و خبره دینی همچون مراجع تقلید عظام و نمایندگان آنان عرضه بدارند، به اصطلاح  امروز برای انسان نیاز ضروری است که تمام امورات زندگی خود هراز گاهی از آلایش‌ها، کجی‌ها، غبارها، جرم‌گرفتگی‌ها و رسوبات فکری ناصحیح اصلاح و پالایش کند، ضرورت دارد هراز گاهی انسان اضافات و باورهای غلط را از ذهن و عمل خود پاکیزه کند، چنانکه  درختان را برای بهتر میوه دادن از شاخه‌ای زاید پاک می‌کنند.

وی ادامه داد: درس دیگری که از رفتار عبدالعظیم حسنی می‌توان گرفت این است که انسان پیوسته نیازمند مرشد، راهنما و معلم است و پیوسته باید انسان ارتباط با کارشناس دینی داشته باشد که از راه و باورهای درست و سالم مراقبت کند، انسان امروزی و خانواده‌های امروزی چنانکه داشتن پزشک خانواده را برای خود لازم دانسته و با او برای حفظ سلامتی خود مرتبط هستند و هراز گاهی چک می‌شوند از نظر جسمی تا از سلامت خود اطمینان خاطر داشته باشند از نظر روحی و باورهای دینی نیز نیازمند ارتباط با عالم و فقیهی هستند که باورهای خود را پالایش و گاهی به او عرضه کرده و تنقیح نمایند، عبدالعظیم با همین مراقبت به جایگاه معنوی رسید که امام معصوم زیارت او را مانند زیارت سیدالشهدا(ع) که افضل است از زیارت خانه خدا برشمرد؛ مراقبت از اعمال و حرکت مستمر در مسیر درست تضمین کننده سعادت حقیقی است.

حجت‌الاسلام حسنلو در پایان خاطرنشان کرد: در عصر حاضر که سیطره فضاهای مجازی و آشفته بازار باورهای ناسالم است، همه اقشار به ویژه جوانان از هر لحاظ در معرض خطر بزرگ عقیدتی هستند و شبهات دامنگیر همه سنین و اقشار جامعه است، چنانکه ارتباط دینی با کارشناسان واقعی و دلسوز برقرار نباشد، پایه عقاید و باورها سست شده و از بین خواهد رفت، تنها راه آسیب‌زدایی ارتباط پیوسته همه اقشار به ویژه جوانان با کارشناسان واقعی دین است، روش دیگر مراقبت و به روز کردن باورها پاسخ گرفتن شبهاتی است که عقاید را مخدوش می‌کند، در این باره نیز منابع پاسخگویی اغلب مراکز حوزوی و کارشناسان تربیت شده در حوزه‌ها هستند که باید پیوسته جوانان تغذیه سالم معنوی و دینی خود را از این منابع معنوی دریافت کنند و گاهی در پای منابر علما ولو در رسانه‌ها و فضاهای مجازی نشسته و از مواعظ و علوم آنان بهره‌مند شوند، در این میان کارشناسان دینی نیز وظیفه مهم و خطیر دارند که باید همه جانبه در معرض و در دسترس باشند و در فضای مجازی کانال‌هایی داشته باشند و پاسخ شبهات عدیده را که باورها را نشانه گرفته، بدهند.

منبع:فارس