گزارشی از واکنش‌ها به یک مداحی؛

همه دلواپسی‌ها برای چند بیت شعر

تقریبا یک هفته از عید فطر و ماجرای واکنش‌های عجیب به اشعاری که میثم مطیعی در نماز عید آن روز خواند می‌گذرد، فارس در گزارش خود نگاهی داشته به آنچه که پیرامون این چند بیت شعر گذشت.

کد خبر: ۸۷۹۲۵

يکشنبه - ۱۱ تير ۱۳۹۶ / 11 April 1396

عقیق:هنوز خطبه ها تمام نشده بود که «عارف» توئیت گذاشت و مداح عید فطر را «وحدت شکن» معرفی کرد. این توئیت در واکنش به اشعاری بود که میثم مطیعی در زمان 23 دقیقه ای قبل از نماز عیدفطر در مصلی  نمازجمعه تهران خواند و در ابیاتی از این شعر که به نوعی دنباله شعرخوانده شده در روز عیدفطر سال گذشته است، «درصف اول نشسته ها» مورد خطاب قرار می گیرند و در ادامه نقدهایی نسبت به برجام و خوی کاخ نشینی و ... مطرح می شود.

بلافاصله هجمه ها آغاز شد. حامیان رییس جمهوری که در نمایشگاه مطبوعات و در کنایه به قوه قضاییه گفته بود «نشکنیم قلم ها را! نبندیم دهان ها را» ، اعتقاد داشتند منظور مطیعی از «ای نشسته در صف اول، نکنی خود را گم» رییس جمهور بوده و بلافاصله با قلم های آتشین و تند و تیز خود، هجمه بی سابقه ای را علیه مداح اهل بیت بوجودآوردند. «علی شکوری راد» که سابقه بازداشت به اتهام امنیتی در کارنامه دارد ، از قوه قضاییه خواسته بود مطیعی را احضار نکند بلکه به ستاد نمازجمعه تذکر بدهد و حامد طالبی را هم آزاد و او را قانونی محاکمه کند.

از میان نوادگان امام راحل(ره) هم چندنفری در جریان شعرخوانی روز عید فطر میثم مطیعی موضع گرفتند. چندنفری که عمدتا از «اشراقی» ها بودند و در همان روز اول، پست هایی در این رابطه منتشر کردند.  شهیندخت مولاوردی، علی مطهری، محمدوکیلی، بهروز نعمتی، علی جنتی، پرویز کاظمی(وزیر رفاه دولت احمدی نژاد) ، عبدالجبار کاکایی(شاعر اصلاح طلب)، معصومه ابتکار و بسیاری دیگر از چهره های اصلاح طلب با انتشار پست هایی در فضای مجازی به اعلام نظر در این رابطه پرداختند. همگی شعرخوانی مطیعی درروز عیدفطر را مورد نقد و انتقادات بعضا تند و هتاکانه قراردادند تا آن جا که مطهری شعرمطیعی را مصداق ترویج اندیشه های کمونیستی دانست.

*آتش توپخانه اصلاح طلبی روی مطیعی

«وکیلی» از اعضای هیئت رییسه مجلس در واکنش به حواشی شعرخوانی عیدفطر گفت که «درزهای خودسری دلواپسان غیر قابل رفو است.» علی جنتی، وزیر سابق ارشاد، در پیامی که در کانال تلگرامی خود آورد، اینگونه به حواشی عیدفطر واکنش نشان داد: ««باید لعن و نفرین را نثار کسانی کرد که از اینگونه فرومایگان پست در اجتماع عظیم مردم تهران دعوت می کنند تا اینگونه به یاوه سرایی بپردازند. سال گذشته هم همین فرد در نماز عید فطر یاوه های مشابهی سرود. گویا برنامه مشخصی برای لجن مال کردن شخصیت های نظام آن هم در مراسم عبادی نماز عید فطر وجود دارد.»

«زهرا اشراقی» نوه امام که پیش از این بارها با پست ها و اظهارنظرهای جنجالی و حاشیه ای خود خبرساز شده بود، با انتشار تصویری از مرحوم موذن زاده اردبیلی ، با کنایه از مداحانی یاد کرد که مدح ، شغل و نانشان نبود. «محمود صادقی» هم که چندماه قبل، گفته های رییس دستگاه قضا نسبت به خودش را «مزخرفات» خوانده بود، از «نفرت پراکنی» در نمازعید فطر بواسطه شعرخوانی مطیعی نوشت .

در روز دوم اصلاح طلبان همچنان بی وقفه آتش توپخانه خود را به روی میثم مطیعی می گشودند. آتشی که با گذشت زمان بیشتر زبانه می کشید. در این میان نسبت هایی غیرواقعی نیز به این هجمه ها اضافه شده بود: «مطیعی داماد منصور ارضی است» ، «مطیعی از اعضای فعال ستادهای انتخاباتی ابراهیم رییسی در جریان انتخابات بود.» ، «مطیعی از دلواپسان است».و این نسبت ها در حالی به این مداح جوان الصاق شد که وی هیچ نسبت خانوادگی با ارضی ندارد و در ایام انتخابات نیز در ایران حضور نداشت.

*واکنش اصولگرایان به شعرخوانی مطیعی چه بود؟

اما این سوی میدان چه خبر بود؟ برخی افراد همچون «کمیل باقرزاده» و «وحید یامین پور» همان ساعات ابتدایی موضع خود در حمایت از مطیعی را به طور صریح و شفاف اعلام کردند. «باقرزاده» با کنایه به «بعضی ها که با شنیدن این اشعار لرزیدند» نوشت: «خب به جهنم! برید صف دوم و سوم بشینید که نلرزید!» برخی چهره ها با گذشت زمان و بالاگرفتن هجمه ها به مطیعی، به میدان آمدند؛ در این میان، برخی همچون حجت الاسلام «علی سرلک» ضمن حمایت از مطیعی، زمان و مکان خواندن اشعار حماسی توسط او را موردنقد قرار دادند و معتقد بودند بهتر بود در زمان دیگری، اقدام به خواندن این شعر می کرد. در سنگر شاعران، «علیرضا قزوه» بود که به حمایت قاطعانه از مطیعی برخاست. قزوه گفت: « از شعری که در روز عید فطر خوانده شد و شاعر آن دفاع می کنم. مداحش، فردی تحصیلکرده و انقلابی است. در جهان عرب وی را می شناسند.بسیاری از مداحان ما پایشان را از ایران بیرون نگذاشتند. این مداح در عراق،یمن و سوریه و لبنان شناخته شده است.شعرهایش را می خوانند. میثم مطیعی مداح تحصیلکرده و باسوادی است... دولتی را سراغ ندارم که به اندازه این دولت و حامیانش نسبت به مخالفان کم طاقت باشند.»

حشمت ا... قنبری کارشناس مذهبی نیز در حمایت از این مداح جوان اهل بیت متن جالبی نوشت که در قسمتی از آن آمده: «نگران میثم نیستم، میثم نگرانى ندارد، زبانش خریدار ندارد که دارد، دلش آباد نیست که هست، انقلاب هم خاطرش را آسوده ساخته، عبیدالله بن زیاد مرده است، عمرو بن حریث هم با تمام ننگ‌هایش سر به خاک نهاده، و نخل وجود میثم خرمافروش هم که شاخه‌هاى پر خرمایش را بر اهالى ایمان ارزان کرده است.»

*مداحان حامی مداح جوان

تا پیش از این اتفاق گفته می شد برخی مادحین سرشناس از میثم مطیعی بابت اظهاراتش درباره برهنه شدن در مجالس عزاداری دلخور هستند و او را عامل اختلاف در میان هیئات مذهبی می دانند و در جریان هجمه اخیر شکل گرفته علیه این مداح جوان، جامعه مداحی با تمام توان به حمایت از مطیعی برخاست. موج حمایتی که با انتشار دست نوشته زیبای «محمود کریمی» به راه افتاد. کریمی ، مطیعی را ادامه دهنده راه «میثم تمار» معرفی کرده بود. پس از کریمی؛ «هلالی»، «بهمنی»، «سلحشور»، «نریمانی»، «ابوذر بیوکافی»، «ماشاالله عابدی» و «میرداماد» از جمله مادحینی بودند که در حمایت از مطیعی پیام فرستادند.

* شعر مطیعی در قاب واکنش رسانه های موافق و مخالف

اما در میان خبرگزاری هایی که در ماجرای معرکه پیش آمده برای شعرخوانی مطیعی فعال ظاهرشدند، خبرگزاری «فارس» ، «مشرق»، «تسنیم» و خبرگزاری دانشجو و باشگاه خبرنگاران جوان اشاره کرد که در حمایت از میثم مطیعی اخبار و مطالبی منتشر کردند. «فارس» در یادداشتی به قلم «حسن صنوبری»-شاعر و منتقد ادبی کشور- در بررسی تحلیلی و محتوایی شعری که مطیعی در روز عید فطر خواند، یادداشت مفصلی منتشر کرد که در بخشی از آن می خوانیم: «یادمان نرود، میثم مطیعی یک مداح بی‎چاک و دهان و چاله میدانی نیست، میثم مطیعی، میثم مطیعیِ مناجات‌خوانِ مرحومِ آیت‎الله حاج‎‌آقامجتبی تهرانی است، میثم مطیعیِ فرهنگ‎سازِ مراسم بزرگ اربعین است، میثم مطیعی استاد و مدرس مسلط دانشگاه با دکترای علوم قرآن و حدیث است...کسی که در هیچ انتخاباتی از هیچ نامزدی حمایت نکرد، وابسته و بلندگوی هیچ حزب خاصی نشد...»

«مشرق» نیز با انتشار گزارشی به بررسی ابیات موردحمله قرارگرفته در شعر مطیعی پرداخت و اینطور نتیجه گرفت که «... این جریان به دنبال تنش است و از این رو تذکر به مسئولان نظام اسلامی آن هم تذکری که مولی الموحدین داده است را به اسم اهانت به رئیس جمهور فریاد می‌زند و بعد هم آن‌قدر شلوغ می‌کند که برخی هم باور می‌کنند و کمتر کسی مراجعه به متن می‌کند تا ببیند که ماجرا چه بود و در واقع چه رخ داد.»

در سنگر مقابل اما به رسانه هایی برمی خوریم که بعضا با سابقه «اصولگرایی» به تخریب مطیعی پرداختند از جمله «خبرآنلاین» که همگام با سایت خبری «انتخاب» بیشترین نقد و مطلب انتقادآمیز نسبت به این مداح و شعر او را منتشر کرد. خبرآنلاین که رسانه منتسب به یکی از سران جبهه اصولگرایی است، اولین خبرگزاری ای بود که به ماجرای مدرک دکترای مطیعی و عنوان مقاله پایان نامه او پرداخت و با انتشار تصاویری از مدرک و رساله دفاع مطیعی و مانور دادن بر روی عنوان پایان نامه این مداح که «راهکارهای رویارویی معصومین با اهانت کنندگان» بوده، همزمان کامنت های طنز و بعضا تمسخرآمیز کاربران را ذیل این گزارش منتشر کرد. کاربرانی که مداح اهل بیت را با یک خواننده زیرزمینی پرحاشیه مقایسه می کردند!

سایت بعدی «انتخاب» است که بیشترین هجمه را به مطیعی داشت. این سایت خبری که مسئول و گرداننده اصلی آن از مشاوران مرحوم هاشمی رفسنجانی و از دلبستگان به اوست و رسانه های فارس زبان از وی به عنوان «جوان ترین اصولگرای حامی موسوی» در انتخابات 88 نام می بردند، از دیگر سایت هایی است که بیشترین مطالب انتقادآمیز از شعرخوانی میثم مطیعی در روز عید فطر را منتشر کرد. «انتخاب» با انتخاب تیترها و عکس های معنادار ، شعر او را «اهانت آمیز» معرفی کرد و مطیعی را «حمله کننده به برجام» دانست و با انتشار تصویری از دست دادن مطیعی و ارضی با یکدیگر ذیل تیتر « میثم مطیعی صدای چه کسی است» و پیش کشیدن پای «دلواپسان» مطیعی را صدای ارضی دانست.

«انتخاب» با گذشت نزدیک به شش روز از ماجرای شعرخوانی عیدفطر، همچنان به سوژه «مداحی» در ایران پرداخت و در اولین روز هفته با انتشار گزارشی، مدعی شد مداحان در دولت احمدی نژاد قدرت گرفتند و در بخشی از این گزارش نوشت:« مداحان این روزها دوباره فعال شده اند . کلید آغاز به کارشان را هم میثم مطیعی زده است . او علیه دولت شعر خوانده، آن هم در مراسمی وحدت بخش و در روزی که رهبر معظم انقلاب توصیه های مهمی برای منتقدان داشته اند. بعد از این اقدام او، بسیاری از چهره ها به نقد این شعر و مداحی پرداخته اند و حتی چهره هایی از اصولگرایان هم به نامناسب بودن زمان و مکان این اقدام اعتراف کرده اند . نکته اما این است که لشکر مداحان به دفاع از او پرداخته اند و گویا جای پای تازه ای در دنیای سیاست امروز پیدا کرده اند . لشکر نامرئی دوباره فعال شده است ؛ روزهای مهمی در پیش است .»

پس از این دو سایت ، «عصر ایران» ، «برنا»، «ایسنا» ، «جماران»، «نامه نیوز» ، «ایران آنلاین» و تیک» که همگی اصلاح طلب و یا متمایل به اصلاح طلبی و اعتدالگرایی هستند، بیشترین حجم مطالب در مخالفت با میثم مطیعی و هجمه علیه او را داشتند. «ایران آنلاین» که رسانه آنلاین روزنامه «ایران» محسوب می شود ، «مطیعی» را «پای ثابت برنامه های تبلیغاتی رییسی» معرفی کرد . «برنا» تصویر «محمدمهدی سیار» را در کنار «آیت ا... علم الهدی» منتشر کرد و شعر او را «انحرافی» خواند! همچنین شعرخوانی مطیعی را نتیجه «توهین سازمان یافته علیه رییس جمهور» دانست! سایت تحت نظارت «بلاغی مبین» است که پیش از این رییس جمهور مملکت اسبق را «رفتگر» خطاب کرده بود و در خصوص انتقاداتی که نسبت به صرف هزینه های زیاد از بیت المال برای رزرو هتل گران قیمت در سفر نیویورک برای روحانی و هیئت همراه شده بود طی اظهار نظری توهین آمیز گفته بود : «روحانی رئیس جمهور کشور است و هتل میلیونی هم برای روحانی کم است اما احمدی نژاد یک رفتگر است و رفتگر را که به هتل گران قیمت نمی فرستند باید بین رئیس جمهور و یک رفتگر فرق وجود داشته باشد.»

در رسانه های مکتوب، «اعتماد»، «ستاره صبح»، «روزان» ،«شرق» و «هفت صبح» و «وقایع اتفاقیه» و «ایران» ، «صدای اصلاحات» و «جمهوری اسلامی» جزء روزنامه هایی بودند که به طور مشخص و بعضا مفصل و در قالب انتشار گزارش ها و یادداشت هایی به این موضوع پرداختند. جهت گیری رسانه های مکتوبی همچون «اعتماد» و «شرق» و «وقایع اتفاقیه» مشخص بود. «شرق» به سراغ ستاد نماز جمعه تهران رفت تا پیگیر این موضوع شود که اساسا چه کسی مسئول انتخاب مداحان و سخنرانان پیش از خطبه هاست و آیا نظارتی روی متن اشعار و سخنرانی ها صورت می گیرد یا نه. «جمهوری اسلامی» هم در یادداشت سرمقاله خود، مطیعی را مداح جوانی دانست که فرصت جبران دارد و درواقع این ستاد نمازجمعه است که مقصر اصلی است و باید پاسخگو باشد. «صدای اصلاحات» 5 روز پس از ماجرای شعرخوانی مطیعی، تصویر این مداح را همراه با تصویر «منصور ارضی» در صفحه اول خود به چاپ رساند و در تیتر حمایتی خود از روحانی، مداحان را عامل «توهین» به رییس جمهور معرفی کرد.

«کیهان» و «وطن امروز» نیز از جمله رسانه های اصولگرایی بودند که در حمایت از مطیعی مطالبی منتشر کردند. «کیهان» به ماجرای یادداشت علی مطهری در نقد مطیعی پرداخت و سردبیر «وطن امروز» هم با کنایه به ماجرای هجمه به مطیعی از دولت خواست محدوده دم خود را مشخص کند تا منتقدان بدانند پای خود را کجا بگذارند!

* واکنش های مجازی به شعرخوانی مطیعی

در شبکه های مجازی اما وضع کمی متفاوت بود. هرچند در روز عید فطر و در ساعات اولیه آغاز حمله به مطیعی، این مخالفان بودند که هجمه ای عجیب و شاید بی سابقه به راه انداختند اما موافقان و حامیان مطیعی بلافاصله دست به کارشده و تلاش کردند به مخالفان پاتک بزنند. تشکیل کمپین های حمایت از میثم مطیعی همراه با هشتگ های #مطیعی-تنها-نیست و #میثم-مطیعی-صدای-ماست . بسیاری از کاربران فضای مجازی نیز ، عکس مطیعی را به عنوان آواتار در این فضا انتخاب کردند تا جو فوق العاده ای ردر حمایت از این مداح جوان بوجود بیاید. هشتگ#مطیعی خیلی زود به هشتگ های پرطرفدار اینستاگرام تبدیل شد. انواع شعرها، دلنوشته ها، تصاویر و متن های حمایتی از میثم مطیعی در فضاهای مجازی منتشرشد. این اعلام حمایت گسترده، تا حدودی مخالفان را به عقب نشینی واداشت تا آن جا که وزیر ارشاد مجبورشد پست خود علیه مطیعی را تکذیب کند و سایرین هم کم کم ساکت شدند و از روز دوم به بعد، آرامش تا حدود زیادی برگشت و نگاه ها به سمت «حامد طالبی» رفت.  مانور کاربران فضا یمجازی بیشتر بر روی موضوعاتی همچون «مدرک دکترای» مطیعی بود . کاربری با انتشار تصویر این مداح نوشت: « حرصتون گرفته که شما رییس جمهورتون دکتراش تقلبیه ولی ما مداحمون هم دکتره» . کاربر دیگری در حمایت از مطیعی نوشت که « روحانی نهایتا چهارسال دیگه رییس جمهوره و بعدش میشه رییس جمهور سابق ولی ما با حاج میثم تا پیرغلام شدنشان کار داریم..» .

کاربران زیادی هم با انتشار تصاویر مشترک خود با این مداح اهل بیت، به اعلام حمایت از وی پرداختند؛ موضوعی که در شرایط عادی با توجه به مخالفت این مداح با انتشار تصاویرش در فضاهای مجازی، کمتر شاهد آن بودیم. در مقابل، حامیان روحانی نیز با به کاربردن القابی همچون «داعشی وطنی»، «دلواپس» و «تفرقه انگیز» برای مطیعی سعی در تخریب وی داشتند. انتشار کلیپی از شعرخوانی یک دخترجوان که به تعبیر خودش دوبیت شعر در جواب شعرخوانی آقای مطیعی تقدیم می کند، بازخوردهای جالب و فراوانی به همراه داشت. کاربری هم به نقل از «مهدی فضائلی» مدیرسابق خبرگزاری فارس مدعی شد که وی در گفت و گو با «مشرق» ، شعر میثم مطیعی را به دور از تربیت اسلامی دانسته است و با استناد به این مصاحبه که البته در سایت «مشرق» هیچ نشانی از آن وجود نداشت، مطیعی را «بی تربیت» خواند.

اما واکنش ها تنها به داخل کشور محدود نشد. ماجرای شعرخوانی جنجالی میثم مطیعی در روز عیدفطر، به سوژه برنامه یکی از مجریان شبکه «من و تو» تبدیل شد. «اندیشکده شورای آتلانتیک» هم به این ماجرا واکنش نشان داد و شعرخوانی مطیعی را در راستای «سناریوی تخریب دولت توسط یک شاعر مذهبی دانست که فارغ التحصیل دانشگاه امام صادق است؛ دانشگاهی که به ادعای این اندیشکده، دانشجویان آن به دقت و بر اساس سوابق و اعتقادات مذهبی خود گزینش شده اند.»

* نقدپذیری به سبک دولت

با گذشت نزدیک به یک هفته از جنجالی که بر سر خواندن یک شعرپیش از خطبه های نمازجمعه به راه افتاد، حالا از تب و التهاب ماجرا کاسته شده است. با این حال سوال های بی جواب بسیاری برای دوطرف باقی مانده است؛ حامیان دولت می خواهند بدانند آیا در پشت پرده این شعرخوانی ها، براستی سناریویی برای تخریب دولت وجود دارد و در مقابل مخالفان دولت هنوز این سوال را مطرح می کنند که اگر واقعا اشعار مطیعی «تفرقه انگیز» و «وحدت شکن» و «توهین آمیز» بود، پس چرا سال قبل که مشابه این شعر با ابیاتی تندوتیزتر توسط همین مداح در مراسم نمازعید فطر خوانده شد، به کسی برنخورد و به فرض وحدت شکن بودن شعر، آیا دولتی که رییس جمهور آن گفته بود « نشکینم قلم ها را ، نبندیم دهان ها را» ، طاقت تحمل دوبیت شعر انتقادی را هم ندارد؟!

گزارش: سمیه پارسادوست

منبع:فارس