گفت‌وگو با مولوی رئیسی از علمای ایرانی پاکستان

آداب و سنن محرم نزد اهل‌سنت

مولوی عبدالرحیم رئیسی از روحانیون اهل سنت سیستان و بلوچستان است که سال‌هاست در پاکستان زندگی کرده، می‌گوید: اهل سنت دنیا که هنوز دچار آفت آل‌سعود نشده‌اند،‌ دارای همان اعتقادات و آداب و رسوم قدیمی درباره محرم هستند.

کد خبر: ۶۴۳۷۸

جمعه - ۰۱ آبان ۱۳۹۴ / 01 August 1394

عقیق: مولوی عبدالرحیم رئیسی از روحانیون اهل سنت سیستان و بلوچستان است که سال‌ها برای تحصیل علوم دینی در کشور پاکستان زندگی کرده است مجله الکترونیکی اخوت با وی درباره آداب و رسوم اهل‌سنت پاکستان در ماه محرم گفت‌وگو کرده و آن را به صورت اختصاصی در اختیار فارس قرار داده که در زیر می‌توانید بخوانید:
آیا در بین اهل سنت پاکستان آیین و مراسم خاصی برای بزرگداشت ماه محرم وجود دارد؟

کشور پاکستان توسط جناب آقای محمدعلی یکی از شیعیان قاره هند پایه گذاری شد. در حال حاضر بیشتر مردم پاکستان از اهل سنت هستند. اهل سنت این کشور هم طبق روال و مراسم بیشتر اهل سنت دنیا که هنوز دچار آفت آل سعود نشده‌اند،‌ دارای همان اعتقادات و آداب و رسوم هستند. حتی مردمی که به کشورهای اروپایی و امریکا و ... رفته و در آنجا ساکن شده‌اند هنوز بر پایه همان اعتقادات عمل می کنند. حتی اهل سنت مالزی، اندونزی، ‌فلسطین و لبنان و همه کشورهایی که هنوز ویروس آل سعود تا آنجا نرسیده است، ‌همه مراسمات اسلامی را مطابق روایات خودشان انجام می‌دهند. مثل مراسم ولادت و مبعث پیامبر گرامی اسلام،  محرم و  ... .

مردم پاکستان الحمدلله ارادت خاصی برای همه بزرگان دنیای اسلام، اهل بیت و شهدای کربلا و امام حسین رضوان الله تعالی علیهم اجمعین دارند. از جمله در ماه محرم و عاشورا به خوبی این ارادت و اعتقاد در قالب مراسماتی نمود پیدا می‌کند. این آداب و رسوم برای کل  بزرگان جهان اسلام از اهل بیت گرفته تا امام ابوحنیفه برگزار می‌شود و زیارتگاه میسازند و معتقد به این مراسمات هستند و بحمدالله هنوز این مراسم در مناطق مذکور ادامه دارد.

جناب مولوی لطفا به صورت جزئی تر بفرمایید که این مراسمات دقیقا شامل چه آیینی است؟ مثلا در محرم چه سنتی بین اهل سنت پاکستان رایج بوده و هست؟

مردم پاکستان از اول محرم تا عاشورا مراسم خاصی برگزار می کنند. اینکه در این ماه چه اعمالی صورت می‌گیرد، باید جامعه اهل سنت  را در دو سطح و دو گروهِ علما و مردم عادی به تفکیک بررسی کنیم. علما و بویژه علمای بزرگ و مشهور اهل سنت در پاکستان معمولا از اول تا دهم محرم منبر دارند و سخنرانی می کنند. از جمله علمای بزرگ پاکستان که سیاسی هم هستند و همواره در این ماه منبر داشته‌اند میتوانیم به جناب دکتر طاهر القادری اشاره کنیم. همچنین علامه احمد نورانی و مرحوم علامه سعید کاظمی و...

به طور کلی کار علما فرهنگ سازی است. برای ملموس شدن بحث علامه قادری را به عنوان مثال عرض می کنم.‌ در حال حاضر ایشان در اروپا هستند اما سازمان ایشان در پاکستان فعال است و از اول محرم تا عاشورا علمای این سازمان در مساجد و مراکز فرهنگی و محلات مراسم دارند و برای احیای فرهنگ حسینی و شهدای کربلا در این ایام سخنرانی می‌کنند و مراسم می‌گیرند تا از این طریق مردم را از فضایل اهل بیت و امام حسین (رض)  و فرهنگ شهادت و ایثار آگاه کنند.

خود مردم اهل سنت در این ایام چه فعالیت‌هایی می‌کنند و یا بهتر بگوییم چه مراسمی برای ماه محرم دارند؟

مهمترین کاری که مردم اهل سنت پاکستان  در کل مناطق از روستاها گرفته تا شهرهای بزرگ، در ماه محرم انجام می‌دهند این است که هرکسی در حد توان خود برای سیدالشهدا نذری می‌دهد. یکی گوسفند قربانی می‌کند یکی غذا می‌دهد. کلا هرکسی هرچه از دستش برمی‌آید انجام می‌دهد. حتی از نظر وسعت نذری هم افراد با توجه به توان خود اقدام می‌کند یکی در حد همسایگانش و دیگری به همه فقرا نذری می‌دهد.  حتی من افرادی را  از اهل سنت پاکستان می‌شناسم که در حرمین شریفین سفره پهن می‌کنند.  یعنی دائما سفره شان در حرمین شریفین پهن است چه ماه مبارک رمضان،‌ چه هنگام حج و یا در محرم دائما نذری می‌دهند. در محرم به نیت امام حسین (رض) و شهدای کربلا و در سایر مناسبات به نیت پیامبر گرامی اسلام (ص) و یا دیگر اهل بیت و سایر بزرگان دینی سفره پهن می‌کنند و یا گوسفند نذر می‌کنند.

عین همین ایستگاه های صلواتی که شما در شهرهای ایران میبینید در شهرهای پاکستان هم در ماه محرم برپاست و از بچه های کوچک گرفته تا جوانان از اهل سنت دور هم جمع می‌شوند دست به دست هم می‌دهند و این ایستگاه ها را مستقر می‌کنند برای پذیرایی از مردمی که به مراسم امام حسین(رض) می روند. به نوعی تلاش می‌کنند این فرهنگ عزاداری در بین مردم زنده بماند و یادبودی از امام حسین (رض) و شهدای کربلا داشته باشند.

اصلا مشکل ما این است که شیعه و سنی از حال همدیگر خبر نداریم. زمانی که در یک کنفرانسی در تهران حضور داشتم یکی از علمای بزرگ (اگر اشتباه نکنم از کویت بود) که مفتی هم بود گفت، مشکل ما کسانی که در زمینه فعالیت‌های مشترک وارد می‌شویم  و برای فرهنگ وحدت تلاش می‌کنیم و در جهان اسلام می‌چرخیم، این است که وقتی وارد اجتماع شیعیان می‌شویم به ما می‌گویند که این "آدم وهابی است" و وقتی وارد جمع اهل سنت می‌شویم می‌گویند "این آدم شیعه است". یعنی از هر دو طرف ما افرادی را داریم که متاسفانه اطلاعات درستی از طرف مقابل ندارند. اخیرا دشمن خیلی روی این ناآگاهی و غفلت کار کرده است. نه تنها در کشور ما بلکه روی ناآگاهی کشورهای عربی هم کار کرده‌اند . یکی از مفتیان امارات به من می گفت ما اول فکر می‌کردیم که ایران اهل سنت ندارد اما الان شنیده‌ایم که به اهل سنت ایران خیلی ظلم می‌شود و خیلی تحت فشارند! من گفتم عزیز من این شیطنت رسانه‌های دشمن است که از غفلت شما استفاده کرده است.

اصلا در مورد بزرگداشت یادبودهای اسلامی مثل مبعث و ولادت پیامبر (ص) و یا محرم و زنده نگه داشتن یاد شهدای کربلا هیچ فرقی بین شیعه و سنی وجود ندارد. این مراسم هم بین شیعیان پاکستان رایج است و هم بین اکثریت اهل سنت پاکستان. اگر کسی فکر می‌کند در ارادت به شهدای کربلا بین شیعه و سنی فرقی هست و یا تفاوتی قائل است از جهالت است و بیخبری و نداشتن تحقیق در این زمینه ها.

آیا این ده شب مراسمی که فرمودید در بین اهل سنت وجود دارد،‌ شبیه مجالسی است که ایران برگزار می شود و یا تفاوت دارد؟

در کلیت و هدف مراسم که زنده نگه داشتن یاد شهدای کربلاست تفاوتی وجود ندارد،‌ حتی در مواردی مثل نذری دادن و سخنرانی پیرامون فضائل اهل بیت و شهدای کربلا هم مشترک هستند. اما در مواردی مثل سینه زنی تفاوت وجود دارد و اهل سنت سینه‌زنی ندارند. البته در این مورد تا آنجایی که من اطلاع دارم زیاده‌روی بین شیعیان هم جایگاهی ندارد. و حتی تا آنجایی که من اطلاع دارم مقام معظم رهبری و بزرگان و علمای قم هم تایید نمی‌کنند. مثلا کسانی که سینه چاک می‌کنند و سر به دیوار می‌کوبند و از این دست کارهای ناپسند که بین افراطیون هر دو طرف رایج است و علمای اهل سنت هم این موارد را رد می‌کنند.

در بین اهل سنت هم عده‌ا‌ی دراویش وجود دارند که از این دست کارهای عجیب و غریب غیر شرعی می‌کنند. مثلا در بزرگداشت بزرگان خود، آتشی روشن می‌کنند و خود را در آتش میاندازند،‌ قمه می‌زنند، ‌شیشه می‌خورند و یا در شکم خود چاقو می‌زنند و از این دست کارهای غیر شرعی انجام می‌دهند. که اینها را علمای اهل سنت رد کرده‌اند. به طور کلی اهل سنت در ایام محرم سوگوار هستند اما در چارچوب دین!‌ مثلا قرآن می‌خوانند‌، نذری می‌دهند،‌ در حالت غم و عزاداری هستند. نوحه خوانی هم دارند ولی سینه نمی‌زنند. عروسی نمی‌گیرند و حالت غم را در خانه،‌ کوچه و خیابان‌ها حفظ می‌کنند. اهل سنت هم مداح دارند و در طول ماه محرم مداح‌ها نوحه خوانی می‌کنند البته ما از لفظ «سرود» برای این نوحه خوانی‌ها استفاده می‌کنیم.  مراسم میلیونی صلوات بر پیغمبر (ص) نیز از دیگر کارهایی است که در مراسم ماه محرم صورت می‌گیرد.  یعنی دورهم در طول این ده شب تسبیح به دست مینشینند و چندین میلیون صلوات میفرستند. در همان مکانی که برنامه برای آقایان برگزار می‌شود قسمتی هم برای خانم‌ها تعبیه شده است و آنها هم می‌توانند در این مراسم شرکت کنند.

این مراسم فقط مخصوص اهل سنت شبه قاره نیست. اهل سنت سراسر دنیا حتی در اروپا و امریکا هم این مراسم را برگزار می کنند.

جناب مولوی اگر مطلبی به عنوان  صحبت پایانی دارید بفرمایید؟

یک شعر از خواجه معین الدین چشتی که از مشایخ بزرگ اهل سنت و زیارتگاهشان در هند است و از سراسر دنیا برای زیارت ایشان به هند می‌روند را به عنوان حسن ختام عرض می کنم:

شاه است حسین، ‌پادشاه است حسین           دین است حسین،‌ دین پناه است حسین

سرداد و نداد دست بر دست یزید              حقا که بنای لا اله الا الله  است حسین

منبع:فارس