به مناسبت 28 ذی‌الحجه

امروز/ تنها خانه‌ امن در واقعه «حرّه»

قبل از شکست قیام وقتی قیام‌کنندگان، بنی‌امیه را بیرون می‌کردند، مروان از امام سجاد(ع) خواهش کرد که همسرش در حرم امام باشد، امام نیز پذیرفت و در این مدت که مدینه دستخوش غارت بود، خانه امام(ع) مأمن خوبی برای پناهندگان بود.

کد خبر: ۶۳۳۱۷

دوشنبه - ۲۰ مهر ۱۳۹۴ / 20 July 1394

عقیق:28 ذی‌الحجه سال 63 هجری قمری در مدینه النبی اتفاق خونین رخ داد، واقعه دردناک حرّه از سوی عمال پلید و ستمگر یزید علیه مردم مدینه اتفاق افتاد، «حرّه» به معنای زمین سنگلاخی و سنگستان است و چون بخشی از مدینه از سنگلاخ و سنگ‌های آتشفشانی پوشیده شده است، آن منطقه «حرّه» نامیده شد و به علت پیدایش این فاجعه در آن منطقه و نفوذ سپاه شام به مدینه از طریق «حرّه و اقم» به «واقعه حرّه» معروف شده است.
این جریان پس از حادثه کربلا و آگاهى مردم از ماهیت یزید و اعلام جهاد از سوى عبدالله بن حنظله غسیل الملائکه و برخى دیگر از صاحب‌نفوذان در مدینه آغاز شد، مردم مدینه نخست با عبدالله بن حنظله بیعت کردند و آن گاه عثمان بن محمد بن ابوسفیان والى مدینه را بیرون کردند.

در نتیجه عمال بنی‌ امیه در منزل مروان بن حکم اجتماع کردند و همگى در آنجا محبوس شدند، هنگامی که یزید از ماجرا اطلاع یافت، لشکر عظیمى را به سوی مدینه رهسپار ساخت و فرماندهى آن را به عهده مردى خونریز به نام «مسلم بن عقبه» گذاشت.

این فرمانده سفاک، پس از محاصره مدینه، مقاومت آنان را درهم شکست و به قتل و غارت مدینه پرداخت و کشتار وسیعى را در این شهر به راه انداخت.

ابن اثیر مى‌نویسد: مسلم بن عقبه، مدینه را سه روز بر لشکریانش مباح ساخت که هرگونه بخواهند در آن عمل کنند. آنان به کشتار وسیع مردم پرداخته و اموال آنان را نیز غارت کردند.

مسلم بن عقبه وقتى بر مردم مسلط شد، از آنان به عنوان بردگان یزید بیعت مى گرفت که اختیار اموال و خانواده آن‌ها به دست یزید است که  هر گونه بخواهد در آن‌ها تصرف کند. هر کس امتناع مى‌ورزید، کشته مى‌شد، در این فاجعه از بزرگان مهاجر و انصار 1700 نفر و از سایر مسلمانان 10 هزار نفر به قتل رسیدند.

ابن ابى الحدید مى‌نویسد: لشکریان شام، مردم مدینه را سر بریدند، آن گونه که قصاب، گوسفند را سر مى‌برد. چنان خون‌ها ریخته شد که قدم‌ها در میان آن‌ها فرو مى رفت، فرزندان مهاجر و انصار و مجاهدان بدر را به قتل رساندند و از آن‌ها که باقى ماندند، به عنوان بردگان براى یزید بیعت گرفت.

همچنین در این فاجعه به زنان مسلمان نیز بى‌حرمتى شد و جمعى از آنان مورد تجاوز قرار گرفتند، یاقوت حموى در «معجم البلدان» مى‌نویسد: در این فاجعه مسلم بن عقبه، زنان را نیز بر سربازان خویش مباح ساخت.

در این شرایط تنها خانه‌ای که از تعرض در امان بود، خانه امام سجاد(ع) بود، امام زین‌العابدین(ع) با بینش عمیق سیاسی و آگاهی از سرانجام قیام، از تأیید قیام و شرکت در آن امتناع کرد،‌ به همین خاطر کسی متعرض خانه امام(ع) نشد و امام(ع) علاوه بر اهل بیت حدود 400 نفر از زنان بنی عبد مناف را برای در امان ماندن از تعرض لشکر مسلم بن عقبه در منزل خود پناه داد.

البته نقل شده است که مسلم در دیدار با امام سجاد(ع) به اکرام و تجلیل از امام پرداخت، البته در منابع به دعائی از امام اشاره شده است که امام قبل از ملاقات با مسلم آن را قرائت فرمود و مسلم که قبل از آن به تهدید امام پرداخته بود به اکرام امام پرداخت.

از نکات جالب این رویداد این است هنگامی که مردم مدینه، به دلیل کارهای ضد دینی یزید، والی مدینه و خاندان بنیامیه را از مدینه اخراج کردند، امام سجاد(ع) همسر و خانواده مروان را به درخواست خود مروان، پناه داد و خود حضرت به دلیل نامساعد بودن شرایط با مردم مدینه همراهی نکرد و خانواده و عیال و اطفال خود را با خانواده مروان سوى «ینبع» روانه کرد، البته نقل شده است که امام(ع) خانواده مروان را با خانواده خود به سرپرستى عبدالله بن على فرزند خود به طائف فرستاد، این عمل امام از خوی جوانمردی آن حضرت نشأت می‌گرفت.

باید گفت که قیام‌های خودسرانه‌ای که پس از قیام امام حسین(ع) در سراسر قلمرو اسلامی واقع می‌شد، عمدتاً با مخالفت یا بی‌توجهی امامان(ع) روبرو می‌شد، زیرا بسیاری از این قیام‌ها با اهداف و آرمان‌های غلط آغاز می‌شد و با تحمیل هزینه‌های گزاف بر جامعه مسلمین به پایان می‌رسید که از این میان واقعه حره یکی از مصیبت‌بارترین این قیام‌ها است.

منبع:فارس