با همسری که خمس نمی دهد چه کار کنیم

خمس، یک‌پنجم مال است که باید پرداخت شود. نپرداختن آن به منزله تصرف در مال غیر است و مصداق مال حرام. ازاین‌رو خمس و مسایل مرتبط با آن از اهمیت شایانی در اسلام و حتی تربیت دینی ناشی از مال حلال برخوردار است.

کد خبر: ۵۸۸۸۰

دوشنبه - ۱۲ مرداد ۱۳۹۴ / 12 May 1394

عقیق:گاهی اوقات، مردان به‌عنوان اداره‌کنندگان معیشت خانواده، توجهی به این موضوع ندارند و یا نسبت به آن بی‌اعتنا یا کاهل هستند. ازاین‌رو بررسی وضعیت و عکس‌العمل زنان نسبت به این اهمال، لازم و ضروری به نظر می‌رسد.

همسری که خمس نمی‌دهد

سؤال: شوهرم راضی به پرداخت خمس نیست و آن را قبول ندارد. وظیفه من چیست؟

پاسخ: در میان فقهای گذشته آن‌چه امام خمینی (ره) به آن معتقدند آنست که: «اگر مجبور هستید از اموالی که یقین دارید خمس به آن‌ها تعلق گرفته و خمس آن پرداخت نشده است، مصرف کنید (مثل خوراکی‌هایی که از درآمد سال قبل تهیه شده و تا سر سال خمسی مصرف نشده است)، باید از مرجع تقلید خود اجازه بگیرید و در آن‌ها تصرف کنید.»

آیت‌الله گلپایگانی نیز می‌فرمایند: «اگر مرد از اداء خمس آن امتناع كند و مفسده‌اى در كار نباشد، زن خودش خمس آن را با اذن حاكم شرع بپردازد.»

آیت‌الله فاضل‌لنکرانی می‌فرمایند: «اگر مرد از پرداخت امتناع کند و مفسده‌اى در کارنباشد، زن مى‌تواند با اجازه حاکم شرع، خمس آن را بپردازد.»، اما آیت‌الله مکارم‌شیرازی معتقدند: «تکلیفی ندارید و مسئولیت خمس به عهده همسر شماست.» آیت‌الله تبریزی نیز در مورد استفاده از پول چنین همسری می‌فرمایند: «برای شما جایز است.»

در این میان آیت‌الله بهجت در پاسخ استفتائی که پرسیده بود: آيا زن مى‌‏تواند بدون اجازه شوهر، خمس چيزى را كه در خانه از مخارج سال اضافه آمده، بپردازد؟ فرمودند: «خير، نمى‌‏تواند مگر به اندازه مورد استفاده خود زن باشد.»

سؤال: شوهرى با مال متعلق خمس مقدارى طلا و زیورآلات براى همسرش خریدارى کرده و به او بخشیده است. اگر شوهر خمس آن‌ها را نپردازد، آیا پرداخت خمس بر همسر او واجب است؟

پاسخ: آیت‌الله فاضل‌لنکرانی در پاسخ می‌گویند: «بلى، در فرض سؤال، لازم است همسر خمس طلا و زیورآلات را بپردازد.»

پدری که خمس نمی‌دهد

سؤال: پدرم‌ به‌ پرداخت‌ خمس‌ و زکات‌ اهمیتی‌ نمی‌دهند، تکلیف‌ اینجانب‌ چیست‌؟ آیا وظیفه‌ای‌ بر عهده من‌ است‌؟

پاسخ: آیت‌الله سیستانی می‌فرمایند: «حلال است» و آیت‌الله مظاهری نیز می‌گویند: «استفاده شما از مال‌ پدرتان‌ جایز است‌ (و نمی‌توانید بدون‌ اجازه او از اموالش‌ چیزی‌ بردارید).»

اما آیت‌الله فاضل‌لنکرانی می‌فرمایند: «چنان‌چه اطمینان داشته باشد که موارد فوق متعلق خمس است، باید خمس چیزهایى را که استفاده مى‌کند، بپردازد.» آیت‌الله تبریزی نیز معتقدند: «اگر (پول را) به او تملیک کند و مال زیادی باشد که از مخارج سال زیاد بیاید، باید خمس آن را بدهد.»

آیت‌الله خامنه‌ای نیز در این زمینه به تفصیل بیان می‌کنند: «بر فرض که يقين داشته باشيد که اموال پدرتان مخلوط با رباست و يا او خمس و زکات خود را نمى‏پردازد، لازمه‏اش يقين به حرمت چيزى که او مصرف مى‏کند و يا اموال وى که شما در آن تصرف مى‏کنيد، نيست، و تا يقين به حرمت اين اموال پيدا نکرده‏ايد، استفاده از آن براى شما اشکال ندارد. البته، اگر يقين به حرام‌بودن آن‌چه از اموال او مصرف مى‏کنيد، داشته باشيد، استفاده از آن براى شما جايز نيست؛ مگر آن‌که جدايى از خانواده و قطع رابطه با آنان براى شما، حرجى باشد که در اين صورت استفاده از اموال مخلوط به حرام آنان اشکال ندارد، ولى ضامن خمس، زکات و مال ديگران که در اموال مورد مصرف شما وجود دارد، هستيد.»

منبع:فرهنگ