چرا قرآن «عثمان‌ طه» رواج بیشتری دارد؟

به مدد اهتمام حكومت عربستان در رواج نگارش عثمان طه، رايگان بودن دسترسی به آن و تبليغاتی كه درباره سادگی اين خط می‌شود؛ قرآن كتابت شده توسط عثمان طه تبديل به قرآنی مشهور در جهان اسلام شد.

کد خبر: ۴۸۰۹۴

چهارشنبه - ۰۶ اسفند ۱۳۹۳ / 06 December 1393

عقیق:سال‌هاست با وجود خوشنویسان متبحر ايراني كه به خوبي قرآن كريم را نگارش كرده و مي‌كنند این سؤال مطرح است که چرا به قرآن «عثمان طه» خوشنويس معروف سوري بيشتر اهميت داده مي‌شود.

البته تاكنون پاسخ‌هاي مختلفي از جمله رايگان بودن دسترسي ناشران به آن براي چاپ قرآن، به اين سؤال داده شده است و در چنين شرايطي بديهي است كه ناشران با روي آوردن به خطي كه نياز نيست هزينه‌اي بابت استفاده از آن بپردازند؛ ناخواسته به رواج اين نوع از كتابت قرآن كريم در كشوري كه خود غني از خوشنويسان متبحر است دامن مي‌زنند.

اما در اين ميان يكي ديگر از مسائل مطرح درباره اين قرآن، ويژگي‌هايي است انحصاري كه گفته مي‌شود در خط عثمان‌طه استفاده شده است؛ هرچند كه با وجود تمام اين ويژگي‌ها خواندن اين قرآن به علت استفاده از الف كوتاه به جاي الف بلد در آن براي فارسي زبانان چندان آسان هم نيست.

اما به مدد اهتمام حكومت عربستان سعودي در رواج اين نوع نگارش از قرآن، رايگان بودن دسترسي به آن و تبليغاتي كه درباره سادگي اين خط مي‌شود؛ قرآن كتابت شده توسط عثمان طه تبديل به قرآني مشهور در جهان اسلام شده است.

شب گذشته «احمد مسجدجامعی» عضو شورای شهر تهران طی سخنانی در اختتامیه مسابقات قرآن دارالقرآن امام‌علی(ع) نقل قولی را از کاتب معروف قرآن کریم «عثمان طه» نقل کرد و گفت: در دیداری که با وي داشتم او به این نکته اذعان کرد که در سال‌های اخیر، ایرانیان در کتابت قرآن کریم از سایر خوشنویسان جهان اسلام پیشی‌ گرفته‌اند و اكنون پايگاه هنر خوشنويسي نه در عثماني بلكه در ايران است و در سال‌های آینده در تلاوت و تجوید هم در رتبه نخست جهان اسلام خواهند ایستاد.

چندی پیش نيز هیأتی از اساتید بين‌المللي قرآن کریم با حضور در معاونت نظارت بر چاپ و نشر قرآن کریم سازمان دارالقرآن بازدیدی از نحوه نظارت بر چاپ قرآن کریم در جمهوری اسلامی ایران داشتند.

یکی از سوالاتی که در این بازدید از سوی استادی لبنانی از آقاي «احمد حاجي شريف» معاون نظارت بر چاپ و نشر سازمان دارالقرآن‌الكريم پرسيده شد این بود که آیا جمهوری اسلامی ایران قرآن «عثمان طه» را که مشهورترین قرآن جهان اسلام است به عنوان الگو برای چاپ قرآن کریم قرار داده است یا خیر؟

پاسخ حاجی شریف به این استاد لبنانی بسیار شنیدنی است و بسياري از نكاتي كه تاكنون درباره اين قرآن مشهور نشنيده‌ايم را برايمان روشن مي‌كند و در ادامه این گزارش از نظر شما خواهد گذشت.

بررسی تاریخی روش کتابت قرآن کریم از صدر اسلام تاکنون

حاجی شریف در پاسخ این استاد لبنانی با اشاره به اینکه قرآن تا قرن سوم هجری با خط کوفی نوشته می‌شد، گفت: پس از قرن سوم این روند متحول و قرآن‌ها به خطوط نسخ، نسخ ریحان و نسخ محقق و اغلب به شيوه رسم‌الاملاء (استفاده از الف بلند در كلمه‌اي مانند عالمين) ‌و در كنارش به شيوه رسم‌المصحف (نوشتن همين كلمه به صورت علمين) نوشته ‌مي‌شد؛ تا اینکه در سال ۱۳۳۷ هجری قمری، گروهی ۹ نفره در مصر تشکیل شد تا در رابطه با شیوه‌ای واحد در نگارش قرآن کریم با هم به توافق برسند.

حاجی‌شریف با اشاره به اینکه تا قبل از توافق صورت گرفته در این گروه ۹ نفره، قرآن کریم به هردو شیوه مذكور نوشته می‌شد، گفت: اکثر قرآن‌های نگارش شده بین قرن سوم تا سال ۱۳۳۷ هجری قمری به شیوه رسم‌الاملاء نگارش ‌شده است.

اولین قرآن چاپ شده در پی توافق ۹ استاد مصری

معاونت نظارت بر چاپ و نشر قرآن کریم سازمان دارالقرآن در ادامه پاسخ خود به این استاد لبنانی افزود: اولین قرآنی که بعد از توافق در این گروه ۹ نفره چاپ شد در چاپخانه‌ای به نام «امیری» حروف‌چینی و بعدها هم این قرآن به نام « قرآن امیری» مصر معروف و شناخته شد.

وی از شیخ «خلف‌الحسینی» رئیس قاریان آن زمان كشور مصر به عنوان اولین خوشنویس قرآن به سبک توافقی آن گروه ۹ نفره نام برد و گفت: مصحفی که وی نگارش کرد تمام خصوصیات قرآن «عثمان طه» را دارد یعنی از نظر کتابت، علامتگذاری، تعداد سطرهای موجود در یک صفحه، ختم صفحه به آيه و رعایت قواعد علم قرائت، پیش از اینکه عثمان‌طه بخواهد نوآوری در این زمینه به خرج دهد، خلف‌الحسيني این کارها را انجام داده بود.

حاجي‌شريف در این باره افزود: وي در زمان ملک فؤاد اول در مصر این قرآن را نوشته است و در سال ۱۳۳۷ یعنی ۹۷ سال پیش، قرآن او به چاپ رسید در صورتی که عثمان‌طه در سال ۱۴۰۵ هجری قرآنش را نگاشت و پس از چاپ توسط دولت سعودي در تیراژهای بالا، به سراسر جهان اسلام ارسال شد.

حاجی شریف با اشاره به اینکه «علی‌ طه» برادر شيعه «عثمان طه» نیز قرآنی نوشته که برخلاف شیوه برادرش در آن از الف‌های بلند استفاده شده و قواعد علم قرائت نیز مانند شیوه عثمان‌طه در آن لحاظ نشده است، گفت: اکنون در ایران قرآن‌ها با استفاده از هر دو شیوه چاپ مي‌شود؛ یعنی هم قرآن‌هایی داریم که به شیوه رسم‌الاملاء به چاپ می‌رسد و هم قرآن‌هایی داریم که شیوه نگارش آنها رسم‌المصحف و استفاده از الف کوتاه است .

منبع:هیئت قرآنی احیاء
211008