چند استفتاء از آیت‌الله خامنه‌ای درخصوص "قبله"؛

در نماز،انحراف از قبله تا چه حدمجازاست؟

رو به قبله بودن یکی از شرائطی است که صحت برخی اعمال مثل نماز، سربریدن حیوان، منوط به آن می باشد؛ لذا دانستن احکام آن برای انجام صحیح اعمال ضروری است.

کد خبر: ۴۷۵۶۶

سه‌شنبه - ۲۸ بهمن ۱۳۹۳ / 28 November 1393

عقیق: پاسخ‌های حضرت آیت الله خامنه‌ای به سئوالاتی در خصوص قبله و احکام مبتلی به آن را منتشر می‌کند.

متن سؤالات و پاسخ‌های این مرجع تقلید به شرح ذیل است.

سؤال:1- قبله يابى تنها به کمک قواعد علمى (جهت يابى يا روشهاى قبله يابى) چه حکمى دارد؟.
سؤال:2- قبله يابى تنها به کمک قبله نما يا قطب نما چه حکمى دارد؟.
جواب:1و2) اگر از قواعد علمى و يا قبله‌نما اطمينان به جهت قبله حاصل شود، مانع ندارد و مى‌توان به آن اعتماد کرد.

سؤال: اگر در نماز سهواً صورت به طرف چپ يا راست برگردد، آيا نماز باطل است؟.
جواب: اگر التفات صورت، فاحش نيست به گونه‌اى که تمام صورت به طرف راست و يا چپ برگردانده نشود، اشکال ندارد.

سؤال: مى‌خواستم بدانم که در نماز، انحراف از قبله تا چه حد مجاز است و به نماز لطمه‌اى نمى‌زند؟.
جواب: عالماً و عامداً نبايد منحرف شود، ولى اگر قبله را نداند و يا فراموش کند و از قبله منحرف شود و نماز بخواند و بعد متوجه شود، اگر به حدّ دست راست و يا دست چپ قبله نرسيده باشد (يعنى کمتر از 90 درجه باشد)، نمازش صحيح است.

سؤال: اهميت قبله در نماز چه قدر است و اگر در مکانى قرار داشتى که جهت قبله مشخص نبود و راهى براى يافتن آن هم وجود نداشت و بعد از خواندن نماز بعداً (چند روز بعد) متوجه شدى که جهت قبله اشتباه بوده بايد چه کرد؟.
جواب: به طور کلّى کسى که هيچ راهى براى يافتن قبله ندارد و گمانش هم به هيچ طرف نمى‌رود، بنابر احتياط واجب بايد به چهار طرف نماز بخواند و اگر عمداً برخلاف وظيفه عمل کرده و بعد هم متوجه شده به طرفى که نماز خوانده اشتباه بوده است، بايد بنابر احتياط، نماز خود را اعاده نمايد.

سؤال: کسى که در حال اضطرار نمى‌تواند به طرف قبله نماز بخواند، آيا جهات غير از قبله برايش يکسان است؟
جواب: اگر جهت قبله را نمى‌شناسد، بايد تحقيق كند تا با موازين شرعى جهت قبله را تشخيص دهد ولى اگر با اين كه جهت قبله را مى‌داند، نمى‌تواند به جهت قبله نماز بخواند، بايد به طرف يمين يا يسار به مقدارى كه به 90 درجه نرسد، نماز بخواند و مجزى است و با امكان منحرف شدن به كمتر از 90 درجه، انحراف تا حدّ 90 درجه يا بيشتر جايز نيست و نماز مجزى نيست و هر گاه در حالتى باشد كه به هيچ نحو نتواند رو به قبله يا رو به نقطه نزديك به قبله نماز بخواند به همان حال كه هست نماز بخواند و صحيح و مجزى است و قضا ندارد.

سؤال: به من گفته شده كه در آمريكاى شمالى قبله به سمت شمال شرقى است. نظرتان در اين باره چيست؟.
جواب: ميزان در تشخيص قبله، خط امتدادى از جايگاه وقوف نمازگزار که بر روى کره زمين عبور کند و به کعبه معظمه برسد، مى‌باشد و تشخيص آن در هر مکانى با مکلف حاضر در آن مکان است که با ابزار علمى اطمينان بخش يا أمارات شرعيه و يا شهادت شهود تشخيص دهد.

سؤال: بنده در مسافرت‌هاى بين شهرى به قبله‌هاى سر راهى رستوران‌ها اعتماد ندارم و از قبله‌نما استفاده مى‌‌كنم، در يكى از مسافرت ها قبله‌اى كه من به سمت آن نماز مى‌‌خواندم با قبله اى كه از قبل در نمازخانه رستوران مشخص شده بود، اختلاف زيادى داشت و بنده نيز چون يقين داشتم كه وظيفه اى نسبت به آگاه كردن بقيه مسافرها ندارم، حرفى نگفتم. آيا واقعاً بر گردن من حقى بوده است؟.
جواب: در فرض سؤال، شما وظيفه‌اى نسبت به ديگران نداريد.

سؤال: شخصى در خانه‌اى زندگى مى‌‌كند و بدون تحقيق صحيح، رو به سمتى نماز مى‌‌خواند و بعد از گذشت مدتى معلوم مى شود كه آن سمت اشتباه بوده، حالا وظيفه‌ اين شخص نسبت به نمازهايى كه خوانده چيست؟.
جواب: اگر با استناد به طريق معتبر شرعى قبله را شناسايى كرد و به سوى آن جهت نماز خواند، نمازهاى گذشته محكوم به صحت است هر چند در صورت كشف خلاف به مقدارى كه معلوم شده باشد كه نمازش پشت به قبله بوده، احتياطاً بايد قضا نمايد.

سؤال: آيا امروزه مى‌‌شود از قبله‌نما و يا خورشيد، براى نشان دادن قبله استفاده كرد و چه قدر قابل اعتبارند؟.
جواب: اگر موجب اطمينان است، مانعى ندارد.

سؤال: شخصى با فرض علم به جهت دقيق قبله، عمداً مقدارى به سمت راست يا چپ منحرف شده و نماز مى‌خواند نمازهاى او چه حكمى دارد؟.
جواب: اگر قبله را تشخيص داده، انحراف از آن ولو به مقدار كم صحيح نيست.

سؤال: در مدرسه‌اى براى تعيين جهت قبله و ساخت محراب از قبله نماهاى مدرج موجود در كشور استفاده شده است اما برخى معتقدند اعتماد به قبله نماى فوق، معتبر نبوده و مى‌‌بايستى به شاخص رجوع كرد. نظر معظم‌له در خصوص اعتبار قبله‌نما براى تعيين قبله چيست؟.
جواب: اگر اطمينان آور است، اعتماد به آن مانع ندارد.

منبع:باشگاه
211008