قبيله‌اي رازدار و هواخواه پيامبر؛ قبل ازفتح مكه

قبيله خزاعه در پي صلح حديبيه، هم‌پيمان پيامبر (ص) بودند و بر پايه گزارش‌هايي همه افراد اين قبيله، اعم از مشرك و مسلمان، رازدار و امين سرّ و هواخواه پيامبر بودند و آنچه را در مكه مي‌گذشت، از ايشان پنهان نمي‌كردند.

کد خبر: ۴۵۴۸۹

چهارشنبه - ۲۴ دی ۱۳۹۳ / 24 October 1393

عقیق:بُدَيل بن وَرقاء يكي از بزرگان قبيله خُزاعه بود كه نقش‌ بسزايي در صلح حديبيه و فتح مكه داشت. شماري از مفسران ذيل آيه ۱۱۹ انعام/۶: (... وَإِنَّ كَثِيرًا لَيُضِلُّونَ بِأَهْوَائِهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ...) بديل را كسي برشمرده‌اند كه پيش از مسلمان شدنش همراه شماري از مشركان از روي هوا و هوس، درباره حرام و حلال بدون آنكه از شريعت و ديني الهام گرفته باشند، سخن مي‌‌گفتند و موجب گمراهي مردم مي‌شدند. ذيل آيه ۶۷ حجّ/۲۲: (لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنْسَكًا هُمْ نَاسِكُوهُ فَلا يُنَازِعُنَّكَ فِي الأمْرِ...) نيز او را در شمار كساني دانسته‌اند كه به شماري از كارهاي مسلمانان خرده مي‌گرفتند؛ مثلاً به آنان مي‌گفتند: چرا از خوردن گوشت مردار پرهيز مي‌كنيد، اما از گوشت ذبح شده به دست خودتان استفاده مي‌نماييد؟ از اين رو، خداوند اينان را به سبب ستيزه‌جويي و جدال نكوهش نمود.
همه سيره‌نويسان و مفسران از نقش بديل در پيمان حديبيه (۶ق.) سخن گفته و آورده‌اند كه او با شماري از بزرگان قبيله خود و به نمايندگي از قريش به حضور پيامبر (ص) رسيد كه براي گزاردن عمره تا حديبيه آمده بود. وي رسول خدا را از آمادگي قريش براي نبرد با او آگاه ساخت. نيز در پي آگاهي از علت سفر رسول خدا (ص) براي انجام سفر به قصد عمره، گزارش آن را به مشركان مكه رساند. اما قريش به رغم آنكه او را به نمايندگي نزد پيامبر (ص) فرستاده بودند، به سخنش اعتماد نكردند و وي را به سازش با پيامبر متهم نمودند.
بر پايه گزارشي، رسول خدا در پي صلح حديبيه، حدود سه ماه پيش از فتح مكه به سال هشتم ق. نامه‌اي به خط حضرت علي (ع) براي بديل فرستاد. در اين نامه، جمله «كريم‌ترين اهل تهامه نزد من شماييد» نشان دهنده جايگاه بديل و قبيله خزاعه نزد پيامبر (ص) است. نوشته‌اند كه بديل اين نامه را به فرزندش مسلم سپرد و گفت: مادام كه اين نامه با شما است، خير و بركت با شما خواهد بود.
قبيله خزاعه در پي صلح حديبيه، هم‌پيمان پيامبر (ص) بودند و بر پايه گزارش‌هايي همه افراد اين قبيله، اعم از مشرك و مسلمان، رازدار و امين سرّ و هواخواه پيامبر بودند و آنچه را در مكه مي‌گذشت، از ايشان پنهان نمي‌كردند. بر پايه گزارشي، بني‌بكر با پشتيباني مشركان قريش و بر خلاف پيمان حديبيه، شبانه به قبيله خزاعه هجوم بردند و در پي كشتار شماري از آنان، خزاعيان را تا ستون‌هاي حرم تعقيب كردند و آنان به ناچار به خانه بديل پناه آوردند. در پي پيمان‌شكني قريش، خزاعه كه هم‌پيمان رسول خدا بودند، نمايندگاني را نزد ايشان به مدينه فرستادند تا او را از عهدشكني قريش آگاه سازند. بديل از كساني بود كه نزد پيامبر آمد و از قريش شكايت كرد. ايشان در پاسخ وي پيش‌بيني فرمود كه ابوسفيان به زودي براي تجديد پيمان حديبيه به مدينه خواهد آمد و بدون نتيجه بازخواهد گشت.
درباره هنگام اسلام آوردن بديل، سيره‌نويسان بر يك ديدگاه نيستند. مشهور مورخان، اسلام آوردن وي را هنگام فتح مكه (۸ق.) نوشته و از او به عنوان يكي از بزرگ مسلمانان فتح مكه نام برده‌اند. گزارش‌هايي ديگر حكايت دارند كه اسلام او پيش از فتح مكه بوده است. مؤيد اين سخن، تمايل و دلبستگي بديل به پيامبر (ص) و هم‌پيماني قبيله خزاعه با مسلمانان و اين گزارش است كه در پي صلح حديبيه، همه خزاعيان مسلمان شدند و پيامبر را تصديق كردند.
بديل در پي اسلام آوردن، در غزوه‌هاي حُنَيْن و طائف كه بي‌درنگ پس از فتح مكه انجام شد، شركت داشت. در پي پيروزي مسلمانان در غزوه حنين، پيامبر (ص) بديل را مأمور نگهباني از اسيران و غنايم اين غزوه كرد. در غزوه تبوك (۹ق.) نيز از سوي ايشان مأموريت يافت تا بني‌كعب، از زير مجموعه‌هاي خزاعه، را براي نبرد با روميان بسيج كند. آورده‌اند كه وي در حجة الوداع (۱۰ق.) سوار بر ش‌تر اعلان كرد كه پيامبر به او مأموريت داده تا مردم را از روزه گرفتن در ايام تَشْريق (سه روز در پي عيد قربان) باز دارد و بگويد كه اين روز‌ها هنگام خوردن و آشاميدن است.

منبع:حج
211008