گناه اقتصادی در کدام آیه مطرح شده است؟

امروزه با پیچیده تر شدن داد و ستدها و معاملات، همه افراد در معرض لغزش‌ها و آسیب‌های اقتصادی قرار می‌گیرند که بعضاً از نظر شرعی حرام است و آثار زیانبار اقتصادی به همراه دارد.

کد خبر: ۴۴۹۱۱

جمعه - ۱۹ دی ۱۳۹۳ / 19 October 1393

عقیق: افرادی که دچار گناهِ کم فروشی شده که یا خود از آن خبر نداشته و یا با علم به این موضوع آن را کم اهمیت می پندارند. کم فروشی از جمله گناهانی است که در زُمرۀ حق الناس قرار دارد و کسانی که مرتکب این گناه شوند، فقط در صورت رضایت از صاحب حق می توانند خود را از عذاب دنیوی و اخروی آن نجات دهند.

حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی در ضمن آیه‌ای به بررسی آثار کم فروشی و پیام‌های آن پرداخته است.

پرهيز از كم‏ فروشى‏

قرآن کریم در خصوص نحوۀ خرید و فروش مردم با یکدیگر می فرماید: «وَ أَوْفُواْ الْكَيْلَ إِذَا كِلْتُمْ وَزِنُواْ بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقِيمِ ذلِكَ خَيْرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْوِيلًا» (إسراء 35)

وقتی با پيمانه دادو ستد می كنيد، پيمانه را تمام دهيد و با ترازوى درست‏ وزن كنيد كه اين بهتر و سرانجامش نيكوتر است.

نكته‏ ها

«قِسطاس»، مركّب از دو كلمه «قِسط» به‏ معناى عدل و «طاس» به ‏معناى كفه ترازو است.

(تفسير الميزان، ذيل آيه شريفه)

در حديث آمده که امام معصوم، نمونه و مصداق «القِسْطَاسِ المُسْتَقِيم» در جامعه اسلامى است.

امام موسی کاظم از پدر خود امام صادق علیهما السلام نقل می کنند که آن حضرت فرمود: «وَ أَمَّا الْقِسْطَاسُ فَهُوَ الْإِمَامُ وَ هُوَ الْعَدْلُ مِنَ الْخَلْقِ أَجْمَعِينَ وَ هُوَ حُكْمُ الْأَئِمَّةِ قَالَ اللَّهُ جَلَّ وَ عَزَّ ذلِكَ خَيْرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْوِيلًا قَالَ اللَّهُ هُوَ أَعْرَفُ بِتَأْوِيلِ الْقُرْآنِ وَ مَا يَحْكُمُ وَ يَقْضِی»

(بحارالانوار، ج 24، ص 187)

رعايت حقوق مردم در معاملات، چنان مهم است كه بزرگ ‏ترين آيه قرآن، (282 بقره) دربارۀ آن و سوره ‏اى به ‏نام «مطفّفين» در نكوهش كم فروشان نازل شده است.

محور دعوت بعضى پيامبران، هم چون حضرت شُعيب نيز تركِ كم‏ فروشى بوده است.

(شعراء: 181- 183)

*پيام‏ های آیه

1. بازار مسلمانان، بايد از تقلّب و كم‏فروشى به دور باشد: «اوفوا الكيل».

2. پركردن پيمانه، از نمونه ‏هاى وفاى به پيمان است زيرا معامله، نوعى معاهده است: «اوفوا بالعهد ... اوفوا الكيل».

3. ترازو و وسايل سنجش و محاسبات تجارى، بايد سالم و دقيق باشد: «وزنوا بالقسطاس المستقيم».

4. دقّت در ترازو، توزين و محاسبه، عامل خير و بركت است، چنان ‏كه كم‏ فروشى، خير و بركت را مى‏برد: «ذلك خيرٌ».

5. فلسفه فرمان ‏هاى الهى، خير خود انسان ‏هاست نه نياز خداوند: «اوفوا ...، وزنوا ... ذلك خير».

6. درستكارى اقتصادى، برتر از كسب مال از راه كم‏ فروشى است. نتيجه دادو ستد درست و رعايت حقوق مردم، به خودِ انسان باز مى‏گردد، چون ايجاد اعتماد مى‏كند؛ ولى كم ‏فروشى و نادرست بودن ميزان و حساب، جامعه را به فساد مالى و سلب اعتماد مى‏كشاند؛ پس پايان و پيامد خوب، در گرو درستكارى است: «ذلك خير».

7. كسب صحيح، موجب خوش عاقبتى است: «احسن تأويلًا»

كم‏ فروش گرچه به سود موقّت مى‏رسد، ولى از دست‏ دادن اعتبار دنيوى و فراهم شدن عذاب اخروى، كار او را بدفرجام مى‏كند.

پی نوشت:
تفسير آيات برگزيده، ص: 194-193- حجت الاسلام والمسلمین قرائتی
منبع:حوزه