پندهایی از نهج البلاغه؛

از دوستی با این چهار گروه پرهیز کن!

يكى از مسائل مهم اسلامى، كه هم پيامبراكرم(ص) و هم امام(ع)، درباره آن بسيار سفارش كرده ‏اند، مسئله انتخاب دوست و همنشين است.

کد خبر: ۴۱۱۷۶

سه‌شنبه - ۲۰ آبان ۱۳۹۳ / 20 August 1393

عقیق: در حدیثی از امیرالمومنین(ع) نقل است که فرمودند: «اباك و مصادقه الاحمق، فانه يريد ان ينفعك فيضرك و مصادقه البخيل، فانه يبعد عنك احوج ماتكون اليه، و اياك و مصادقه الفاجر، فانه يبيعك بالتافه، و اياك و مصادقه الكذاب، فانه كالسراب: يقرب عليك البعيد و يبعد عليك القرب؛ از دوستى با نادان بپرهيز، چون او مي خواهد به تو سود برساند، ولى از روى نادانى زياد مي رساند، از دوستى با شخص تنگ نظر بپرهيز، چون او تو را، هنگامى كه به شدت نيازمند او باشى رها مي كند، از دوستى با شخص بد كاره بپرهيز، چون او به ناچيزترين قيمت ها تو را مى ‏فروشد، و از دوستى با دروغگو بپرهيز، چون او، مانند سهراب، فريبت مي دهد. دور را در نظرت نزديك نشان مي دهد، و نزديك را دور جلوه‏ گر مي سازد.»
يكى از مسائل مهم اسلامى، كه هم پيامبراكرم(ص) و هم امام(ع)، درباره آن بسيار سفارش كرده ‏اند، مسئله انتخاب دوست و همنشين است. كسانى كه خصوصيات زشت و ناپسند، و صفات بد و نامطلوب دارند، بر روى دوستان و معاشران خود نيز تأثير منفى مي گذارند، و به آنان، زيان هاى جبران‏ ناپذير مى ‏زنند.
از اين‏رو، در انتخاب دوست، بايد كمال مراقبت را به عمل آوريم و دست‏ كم، كسانى را كه داراى چهار خصوصيت زشت((نادانى))،((بخل))،((بدكارى)) و((دروغگويى)) هستند، به عنوان دوست انتخاب نكنيم.
شخص نادان، هر چند هم كه مهربان و صميمى باشد، از آنجا كه عقل كافى ندارد، موارد سود و زيان را نيز تشخيص نميدهد. به همين جهت، حتى وقتى ميخواهد به دوست خود، سودى برساند، از روى نادانى، كارى ميكند كه به زيان دوستش تمام شود.
شخص بخيل، يا تنگ نظر، نيز چون به مال دنيا بيش از هر چيز ديگرى دلبستگى دارد، و حاضر نيست ذره ‏اى از مال خود را از دست بدهد، تا زمانى به دوستى خود با ديگران ادامه ميدهد، كه به او نيازمند نباشد. اما همين كه يكى از دوستانش به او نيازمند شود، حتى اگر در اوج نيازمندى باشد و تمام زندگى‏اش به اندكى گذشت و بخشش از سوى او بستگى پيدا كند، باز حاضر به گذشت و چشم پوشى از مال دنيا نمى ‏شود، و دوست خود را، در آن اوج احتياج، رها مي كند و به حال خود مى‏ گذرد.
بد كاره، يا كسى كه در روى زمين به فسق و فجور و فساد دست ميزند، نيز از كسانى است كه بايد از دوستى با او پرهيز كرد. شخص بد كاره، عزت و شرافت انسانى خود، و سعادت و رستگارى آخرت خود را، در برابر كم ارزشى‏ ترين چيزها از دست مى‏ دهد. بنابراين، مسلم است كه چنين كسى، براى دوستان نيز، ارزشى قائل نخواهد شد، و آنها را در برابر اندك چيزى خواهد فروخت.
دروغگو نيز، شايسته دوستى نيست. چون او نيز، مانند سراب كه از دور به شكل آب ديده ميشود و از نزديك چيزى جز خاك و ريگ بيابان نيست، هميشه به فكر فريب دادن است.
شخص دروغگو، هميشه با دروغهاى خود، كارهاى خوب را به صورت كارهاى((بد)) وانمود ميكند. و كارهاى بد را بصورت((خوب)) نشان ميدهد. در نتيجه، كسيكه با شخص دروغگو دوستى كند، فريب حرف هاى او را ميخورد، و دو عيب بزرگ در زندگى پيدا مي كند: نخست آن كه از كارهاى خوب روي گردان ميشود، چون خيال ميكند كه آن كارها((بد)) است. و ديگر آنكه به انجام كارهاى بد مى‏ پردازد، چون بخاطر حرف هاى دوست دروغگوى خود، گمان ميكند كه آن كارها((خوب)) است.
فرزند عزيز، وقتى ميخواهى با كسى دوست شوى مراقب باش كه او، جزو هيچكدام از اين چهار گروه نباشد. چون امام(ع)، به خاطر خير و صلاح مسلمانان، سفارش كرده است كه از دوستى با اين گونه افراد، دورى كنند.

منبع:جام
211008