زیارت،بهترین نسخه برای درمان روح و روان

یکی از مباحث مهمی که این روزها بارها با آن برخورد کرده‌ایم، موضوع بهداشت روانی است، مساله ای که تاثیری مستقیم بر تمامی ابعاد زندگی آحاد جامعه دارد.

کد خبر: ۳۴۳۵۴

جمعه - ۱۷ مرداد ۱۳۹۳ / 17 May 1393

عقیق:اما تبیین این مساله در متن زندگی انسان تنها منحصر به گذراندن دوره های طولانی به اصطلاح شناخت خود یا جامعه نیست، بلکه به باور بسیاری از کارشناسان روان‌شنانسی و جامعه شناسی، توجه به مبانی دینی و اهتمام به انجام آداب مرتبط با آن، نقش موثری در فرآیند سالم سازی روان ایفا می‌کند. این مساله اما برای ما شیعیان که به زیارت و توسل به معصومین(ع) توصیه موکد شده ایم، تعریفی دیگرگونه دارد تا آنجا که از اهتمام به زیارت ائمه هدی(ع) به عنوان راهکاری برای کسب آرامش روحی و روانی یاد شده است. برای واکاوی فرازهای این مساله گفت و گو کرده ایم با دکتر غلامعلی افروز، رئیس سابق سازمان نظام روان شناسی کشور و استاد دانشگاه که در ادامه می‌خوانید.

جناب دکتر افروز! دین و توجه به مبانی مذهبی چه نقشی در زندگی انسانها ایفا می‌کند؟
- همان‌طور که می‌دانید ساختار روحی و روانی انسان بر اساس اصول و مبانی نشات گرفته از دین تبیین می‌شود و آنچه در آداب ادیان الهی آمده، برای تعالی روح انسانهاست، اما در دین مبین اسلام و آیین تشیع این مهم با شرایط و جایگاه ویژه ای تبیین شده ا، چنانکه تمامی فرازهای مورد توجه اسلام برای تغییر و تحول روح ما فراهم شده است و در واکاوی بیشتر اسلام و آیین تشیع آدابی چون نماز، روزه، خمس، زکات و بخصوص زیارت نقش ویژه ای در تغییر روحیه و احوال درونی انسان ایفا می‌کند.

به جایگاه زیارت در اسلام اشاره کردید، این فریضه دینی در ابعاد روانشناسی چه تعریفی دارد؟
- زیارت، در حقیقت به معنای تکریم و بزرگداشت امام معصومی است که تمام وجود مقدس خویش را در راستای اشاعه دین و عمل به دستورهای خدای متعال وقف کرده و ما با حضور در بارگاه قدسی ائمه هدی(ع) و امامزادگان در واقع این ارزشهای الهی را مورد تعظیم قرار می‌دهیم که این فقط یک طرف ماجراست و طرف دیگر آن اتفاقی است که در وجود ما متبلور می‌شود و آن نزدیک شدن به خدا و کسب آرامش است.

این آرامش چگونه در وجود زائر منعکس می‌شود؟
- پرسش قابل تاملی است، برخی تصور می‌کنند توجه و اهتمام به امور دینی، انسان را از امور عادی زندگی باز می‌دارد و این تلقی غلطی است؛ زیرا در احوال همه علمای بزرگ دین بسیار خوانده‌ایم که مثلا اگر در جوار بارگاه یکی از معصومین(ع) حضور داشته اند روزخود را با زیارت و توسل به آنها شروع کرده‌اند و باز آنچه پس از مرگ بسیاری از علما برجای مانده، نام نیک و روایات حالات عرفانی آنهاست. بنابراین اهتمام به زیارت درمان اصلی همه دردها و ناراحتی های روحی است و همه آنها که در زیارت با معصومین(ع) انس و الفت پیدا می‌کنند، انسانهایی آرام، مهربان و سرشار از اطمینان خاطر هستند.

چه اتفاقی در زیارت وجود دارد که موجی از آرامش زائر را فرا گرفته و به قولی تمامی دردهای روحی او درمان می‌شود؟
- همان‌طور که اشاره شد زیارت فرصتی است برای اتصال و ارتباط انسان با خدای متعال که در حقیقت از طریق حضور ما در بارگاه قدسی ائمه(ع) و انس معنوی با آنها محقق می‌شود. در این شرایط زائر با وجود تمامی دردهای روحی و روانی به دیدار زیارت شونده می‌رود و از وجود پاک او مدد می‌خواهد تا درخواستهای او را از خدا طلب کند. در اینجا توجه به نکته‌ای ضروری است، باید بدانیم که هرچه از ائمه می‌خواهیم در راستای خواست و اراده مشیت الهی بخواهیم یعنی آنها واسطه فیض میان ما و خداوند هستند و قرار نیست چیزی بخواهیم، که رضایت خدا در آن وجود نداشته باشد. بنابراین همین که خود را پس از خدا به آنها می‌سپاریم و از این بزرگواران استمداد می‌ خواهیم، نخستین گام برای کسب آرامش روحی مان برداشته می‌شود، در مرحله بعد هرچه انس بیشتری میان ما و امام معصوم(ع) ایجاد شود، قطعاً در فرازهای زندگی آثار مثبت روحی و روانی آن را درک می‌کنیم.

به باور بسیاری از روان‌شناسان و جامعه شناسان، زیارت نقش مؤثری در کاهش آسیبهای اجتماعی ایفا می‌کند؛ در این زمینه چه نظری دارید؟
- این مساله در کاهش آسیبهای اجتماعی برآمده از اختلالات شخصیتی، نقش ویژه ای دارد. بر اساس تجربه ثابت شده توجه به مسایل دینی و اعتقادی حتی در کاهش جرایم نیز موثر است، چنانکه در ماه مبارک رمضان شاهد کاهش جرم و جنایت هستیم .
این مهم در زیارت هم مصداق دارد و بسیاری از افراد که به برخی تخلفات گرایش دارند و حتی این گرایشها در شخصیت آنها به عادت روزمره تبدیل شده هنگام ورود به اماکن مذهبی و بارگاه معصومین (ع) دست به خود کنترلی می‌زنند؛ طبیعی است که تکرار این اتفاق در روند زندگی آنها آثار مطلوبی برجای می‌گذارد و بسیاری از آسیبهای شخصیتی آنها که به بروز تخلفات منجر می‌شود رفته رفته کمرنگ و از بین خواهد رفت.

منبع:قدس
211008