هنرمندی که قرآن را به خط نستعلیق نوشت

در تاریخ هنرهای تجسمی ایران و به خصوص خوشنویسی نام‌های بسیاری هستند که در طول تاریخ ماندگار شده‌اند.

کد خبر: ۲۹۵۳۷

دوشنبه - ۱۲ خرداد ۱۳۹۳ / 12 March 1393

عقیق: یازدهم خرداد ماه مصادف است با بیست و دومین سالروز درگذشت سیدحسین میرخانی از استادان صاحب نام در عرصه رشته خوشنویسی که آثار بسیاری را در هنر خوشنویسی به یادگار گذاشت.

حسین می‌رخانی در سال 1286 شمسی در شهر تهران دیده به جهان گشود و از همان دوران کودکی یادگیری هنر خوشنویسی را از پدر خود که از خوشنویسان و شاگردان میرزا رضا کلهر بود، فرا گرفت و با استعدادی که داشت خیلی زود توانست درجات ترقی را طی کند.

این استاد خوشنویسی ایران در طول عمر خود آثار بسیاری را خلق کرد که از جمله آن‌ها می‌توان به نگارش قرآن به خط نستعلیق اشاره کرد که در طول تاریخ خوشنویسی اتفاقی کم نظیر بوده است.

سید حسین میرخانی در سالهای 1323 و 1328 دو قرآن را به خط نستعلیق به رشته تحریر درآورد که کتابت قرآن دوم که در قطع بزرگتری به چاپ رسیده مدت زمان پنج سال به طول انجامید.

این قرآن به خط درشت‌تر از کتابت تحریر شده‌ و احتمالا بیننده در ابتدا تعجب می‌کند که چرا در قرآن دوم فاصله سطور و همچنین فواصل کلمات بیش از حد معمول و متعارف در نستعلیق‌نویسی است، اما با اندکی دقت متوجه می‌شود که خوشنویس برای گذاشتن اعراب کامل ناگزیر از رعایت چنین فواصلی شده‌ است.

قبل از می‌رخانی قرآن‌هایی که به خط نستعلیق نوشته شده‌اند بسیار اندک و انگشت شمار بودند که از جمله آنهای می‌توان به قرآنی با خط نستعلیق یکی متعلق به محمدحسین دماوندی در تاریخ 1093 ه. ق اشاره کرد و دیگری هم بقرآنی است به ‌خط میرزا اسدالله شیرازی که در سال 1270 ه‍. ق به رشته تحریر درآمد و در حال حاضر در موزه کاخ گلستان نگهداری می‌شود.

نکته قابل توجه آن است که هیچ کدام از این قرآن‌ها دارای شماره آیات و اعراب کامل نیستند و قرآن حسین می‌رخانی اولین قرآن نستعلیق دارای این ویژگی‌ها است.

میرخانی درباره انگیزه‌اش از تحریر قرآن به خط نستعلیق که تا قبل از او همیشه به خط نسخ تحریر می‌شد نیز گفته است:

«نگارنده این قرآن مجید و کلام رب حمید حسین میرخانی فرزند مرحوم مغفور آقا سید مرتضی خوشنویس معروف که آثار خطی آن مرحوم را همه کس دیده و می‌شناسد مدتی بود که در نظر داشت خط زیبای نستعلیق را که از ابداعات مختص ایرانی است با نوشتن قرآن کریم و خطاب رب عظیم زینت بخشد و دریغ بود که این افتخار نصیب این خط ظریف نگردد.

لکن انجام این خیال با قلت بضاعت حقیر محال می‌نمود ولی از آنجائی که انجام آن را به یاد بود پدر بزرگوارم فریضه خود می‌دانستم از باطن قرآن و روح آن مرحوم همت خواستم و با تمام مشکلاتی که این کار داشت چراغ توفیق فرا راه حقیر گذاشته شد و به یمن الطاف بیکران خداوندی وسایل امر فراهم آمد و قضا را شبی در خواب دیدم که با انگشت در آسمان کلمة الرحیم نام اعظم رب کریم را نوشتند که یک سر خط مشرق و دیگری مغرب را فرا گرفته‌است.

این خواب که اشراق آسمانی است یک باره بر شوق و ذوقم افزوده دانستم که سعادت این کار نه به اراده بنده دلیل بلکه به عنایت رب جلیل است. زحماتی که نویسنده در نوشتن این قرآن به خط نستعلیق تحمل نموده‌است بر صاحبان قلم و نویسندگان مشهود است و احتیاج به تذکر نیست خصوصاً اگر نقل آن را از خط نسخ به این خط در نظر گیرند غرض این است که …..»

اما علاوه بر این زده یاد می‌رخانی در طول زندگی خود فعالیت‌های مهم دیگری را نیز انجام داد که از جمله آن‌ها می‌توان به پایه‏گذاری انجمن خوشنویسان ایران و کتابت کتوب مختلف اشاره کرد.

این استاد خوشنویسی ایران در طول حیات خویش خوشنویسان زیادی را به جامعه هنری ایرن معرفی کرد. از جمله افرادی که در محضر میرخانی به یادگیری هنر خوشنوسیی پرداختند می‌توان به غلامحسین امیرخانی، محمد احصایی، نصرالله افجه‌ای، مهدی عربشاهی و رضا مافی اشاره کرد.

میرخانی سرانجام یازدهم خرداد ماه سال 1361 و در 77 سالگی دار فانی را وداع گفت.

منبع:تسنیم