توصیه های امام رضادربارۀبهداشت کودک

دوران کودکی انسان از نظر رشد و تکامل روحی و جسمی هردو قابل اهمیت است و در بیانات الهی امام رضا علیه السلام درباره بهداشت کودک هم از جنبه جسمی و هم از بعد روحی و تربیتی توجه شده است.

کد خبر: ۲۵۴۷۶

يکشنبه - ۱۴ ارديبهشت ۱۳۹۳ / 14 February 1393

عقیق: امام رضا علیه السلام خطاب به مأمون حالات انسان که خداوند متعال ساختمان وجودی او را برپایه آنها ساخته و آفریده و با این حالات دوران زندگی خود را سپری می کند به چهارحالت تقسیم نموده و پانزده سال اول زندگی را دوران زیبایی و طراوت آدمی معرفی کرده و توجه به وضعیت خانواده و فرزندان را لازم بر شمرده اند. آن حضرت دراین زمینه می فرماید: صاحب النعمه یجب ان یوسع علی عیاله؛ افرادی که توانایی لازم را دارند باید بر زن و فرزند خود توسعه و گشایش دهند. (1)
شکی نیست که مراقبت های جسمانى، تغذیه خوب، توجه به آرامش و نیازهاى عاطفى نوزاد می تواند عامل مؤثری در کیفیت رشد جسمى، عاطفى و طی مراحل تکامل کودک باشد. از این رو امام رضا علیه السلام توجه به فرزند را در همه مراحل پیش از تولد، حین تولد، شیرخوارگی و ... ضروری دانسته اند. در این زمینه حکیمه خواهر امام رضا(ع) می گوید: وقتی زمان وضع حمل خیزران، مادر حضرت جواد(ع)، رسید، حضرت رضا(ع) مرا صدا زد و فرمود: هنگام وضع حمل، پیش او حاضر باش و همراه او و قابله درون اتاق برو. آنگاه حضرت چراغی در اتاق گذاشت و در آن را بست. هنگام وضع حمل خیزران چراغ خاموش شد و او ناراحت گردید. در این وضیعت بودیم که حضرت جواد(ع) به دنیا آمد در حالی که بر روی او چیز نازکی مانند پارچه بود، نورش تمام اتاق را روشن کرد و ما به آن نگاه می کردیم. آنگاه او را در آغوش گرفتم و آن پرده را از او جدا کردم. در این هنگام امام رضا(ع) آمد، در اتاق را باز کرد، جواد(ع) را گرفت، در گهواره گذاشت و به من فرمود: «یا حکیمه الزمی مهده »؛ حکیمه مراقب گهواره اش باش ... (2)
دانش امروزی اهمیت بهداشت و تغذیه کودک را ثابت کرده است. امام رضا علیه السلام در باره تغذیه کودک به نقل از پیامبر اکرم (ص) می فرماید : قال رسوله الله (صلى الله علیه و آله و سلم): لیس للصبى لبن خیر من لبن امه؛ براى کودک چیزى بهتر از شیر مادرش نیست.(3)
و در یک توصیه بهداشتی دیگر در این زمینه می فرماید: لا تسترضعوا الحمقاء، ولا العمشاء، فان اللبن یعدى؛ زنان احمق و زنانى که رنجور و معیوب هستند و بى اختیار از چشمشان اشک مى‌چکد را براى شیردادن فرزندانتان انتخاب نکنید، زیرا شیر تاثیر سوء خود را مى‌گذارد.(4)
یکی از دستورات بهداشتی امام رضا (ع) نسبت به کودکان که زمینه رشد و ضامن سلامتی فرزندان شمرده شده اجرای سنت های ختنه و عقیقه است. آن حضرت، در بخشى از مطالبى که براى مأمون نوشتند، می فرماید: عقیقه کردن براى پسر و دختر، نامگذارى، تراشیدن موهاى سر نوزاددر روز هفتم و معادل وزن موها طلا یا نقره صدقه دادن لازم است و به نقل از پیامبر اسلام (ص) می فرماید: اختنوا اولادکم یوم السابع فانه اطهر، واسرع لنبات اللحم؛ فرزندان خود را روز هفتم تولد ختنه کنید، زیرا به این وسیله پاکتر و زودتر گوشت مى‌روید.(5)
تغذیه سالم و مقوى فرزند از دیگر مسائل مورد توجه امام رضا (ع) است. یحیى صنعانى‏ مى‏گوید: در منى حضرت رضا(ع) را دیدم که فرزندش جواد(ع) را در دامان‏خود نشانده و به او موز مى‏داد.
امام رضا (ع) در بیانی دیگر از توجه به رعایت بهداشت کودکان سخن گفته و می فرماید: اغسلوا صبیانکم من الغمر، فان الشیطان یشم الغمر، فیفزع الصبى فى رقاده، ویتاءذى بها الکاتبان؛ دست و روى کودکان خود را از آلودگى ناشى از چربى بشویید و پاکیزه کنید زیرا شیطان بوى چربى را استشمام مى‌کند و در خواب، کودک را به وحشت مى‌اندازد و فرشتگان موکل او آزار مى‌بینند.(6)

پی نوشت ها:
1. صحیفه الرضا، جواد قیومی اصفهانی، ص403
2. بحار الأنوار ج‏50 باب 1 مولده و وفاته و أسمائه و ألقابه و أحوال أولاده صلوات الله علیه ..... ص : 10
3. مسند الامام الرضا، جلد 2، ص 278
4. وسائل الشیعه، جلد 15، ص 188 - مسندالامام الرضا، جلد 2، ص 278
5. مسندالامام الرضا، جلد 2، ص 278 - عیون اخبار الرضا، جلد 2، ص 28
6. عیون اخبار الرضا، جلد 2، ص 69

منبع:قدس

211008