ماندگاری عاشورا با روشنگری سیدالساجدین(ع)

بیست ‌وپنجم محرم‌الحرام به روایتی برابر با سالروز شهادت چهارمین پیشوای شیعه حضرت امام زین‌العابدین(ع) است.

کد خبر: ۱۶۳۹۶

پنجشنبه - ۰۷ آذر ۱۳۹۲ / 07 September 1392

عقیق:یکی از وجوه برجسته شخصیت سیدالساجدین(ع) همراهی ایشان با قیام سترگ کربلاست. آن حضرت به عنوان ولیّ و حجت خدا پس از شهادت پدر بزرگوارشان امام حسین(ع) دوران سخت و پرتلاطمی را به همراه خاندان آل‌ا... در اسارت بنی‌امیه تجربه کردند. هیچ‌یک از ثانیه‌ها و لحظات فرهنگ عاشورا خالی از حضور روشنگرانه امام سجاد(ع) نیست و اگر استقامت الهی آن حضرت نبود، نهضت عاشورا تا امروز ماندگار نمی‌شد. برای بررسی نقش روشنگرانه آن حضرت در قیام کربلا، با حجت‌الاسلام سیدحسین مؤمنی، استاد اخلاق و معارف اسلامی گفت‌وگو کرده‌ایم که در ادامه می‌خوانید.
امام سجاد(ع) در قیام سترگ عاشورا و دوران اسارت نقش ویژه‌ای در زنده نگه داشتن یاد و خاطره سیدالشهدا(ع) و شهدای کربلا ایفا کردند. در این زمینه ذکر چه نکاتی ضروری است؟
- همان‌طور که می‌دانید امام حسین(ع) و یاران ایشان در عین اینکه به کوفه دعوت شده بودند، مظلومانه به شهادت رسیدند و فرزندان و خاندان مطهر ایشان را به اسارت بردند. در چنین روزهایی این کاروان دلسوخته به ظلم بنی‌امیه شهر به شهر و کوچه به کوچه گردانده شدند تا به‌باور امویان چهره الهی آنها تخریب شود و این در حالی بود که این کاروان را کاروان‌سالاری چون امام سجاد(ع) هدایت می‌کرد و خطابه‌های غرّای این امام همام و عمه بزرگوارشان حضرت زینب(س) در هر شهری یک برگ از چهره ننگین بنی‌امیه را در برابر مردم رونمایی می‌کرد و همین مسأله آثار ویرانگری برای حکومت‏بنی‏امیه داشت و مشروعیت آن را زیر سؤال برده بود. امام سجاد(ع) در نطق‌های آتشین خویش ضمن یادآوری عظمت کربلا به شاهدان آن ظلم آشکار حقیقت امام حسین(ع) و استبداد امویان را گوشزد می‌کردند و این روشنگری‌ها تا کاخ حکومت اموی نیز ادامه داشت.

براساس این تعاریف، نقش تبلیغی امام سجاد(ع) پس از حادثه عاشورا بسیار تعیین‌کننده است.
- بدون تردید همین‌طور است، زیرا آن حضرت در هر شرایطی به تبلیغ نهضت حق‌طلبانه امام حسین(ع) می‌پرداختند و آرمان سیدالشهدا(ع) را از هجمه تحریفهای امویان حفظ می‌کردند. به گواه تاریخ، تنها مرد همراه کاروان خاندان آل عترت در هنگامه اسارت، سیدالساجدین(ع) بودند و با این وجود، یک‌تنه در برابر کفر ایستادند و حکومت پوشالی یزید را در هم شکستند. آثار تبلیغ دین از سوی ایشان آن‌قدر برای امویان نگران‌کننده بود که بارها تلاش کردند ایشان را به شهادت برسانند و این در حالی بود که دست ظالمانه آنها برای همه مردم رو شده بود و دیگر چاره‌ای جز آزادی و تکریم خاندان عترت نداشتند.

کدام‌یک از سخنرانی‌های آن حضرت بیشترین تأثیر را در رسوایی آل‌امیه بر جای گذاشت؟
- به نکته خوبی اشاره کردید، زیرا به گواه تاریخ امام سجاد(ع) در مدت اسارت و اقامت در کوفه دو بار دست به سخنرانی آتشین زدند. نخستین بار زمانی که جارچیان حکومت، مردم را برای تماشای اسیران فراخوانده بودند، از خیمه بیرون آمدند و نسب گرامی خویش را بر همگان آشکار کردند. ایشان در بخشی از این خطابه فرمودند: «هان ای مردم! شما را به‌ خدا سوگند، آیا به یاد دارید نامه‏هایی را برای پدرم نوشتید؟ و در نامه‏هایتان با او عهد و پیمان بستید و با او بیعت کردید؟ سپس با او به جنگ برخاستید و دست از یاری او برداشتید. وای بر شما از آنچه برای آخرت خویش تدارک دیده‏اید! چه زشت و ناروا اندیشیدید و توطئه چیدید! با چه رویی به رسول‌ا...(ص) خواهید نگریست؟» در این هنگام صدای کوفیان به گریه بلند شد و وجدانهای خفته برای چندمین بار بیدار شد. آنها یکدیگر را سرزنش می‏کردند و به همدیگر می‏گفتند: تباه شدید و نمی‏دانید. هنوز آثار این سخنرانی در میان مردم جریان داشت که بار دیگر آن بزرگوار در جمع اسرای کربلا و پس از ورود به کاخ ننگین یزید به ایراد سخنرانی پرداختند و این بار تومار آل‌امیه در هم پیچیده شد و حقانیت اسلام و امام حسین(ع) برهمگان روشن شد. در این حال سیدالساجدین(ع) پس از اهانت‌های بی‌شمار یزید بالای منبر رفتند و با خطبه‌ای آتشین ضمن معرفی خویش به حقانیت اجداد مطهرشان اشاره کردند، تا آنجا که صدای مردم به گریه بلند شد و ارکان کاخ یزید به لرزه درآمد و یزید از تحت‌تأثیر قرارگرفتن مردم سخت بیمناک شد و جالب اینکه عالمی یهودی در کاخ یزید شاهد تمامی وقایع بود و پس از شناخت امام سجاد(ع) یزید را مورد سرزنش و نکوهش قرار داد.

اما پس از مدتها از جریان کربلا، امام سجاد(ع) به تدوین و تألیف صحیفه سجادیه یا همان زبور آل‌محمد(ص) اقدام فرمودند. این صحیفه نورانی هم در امتداد مبارزه با عاملان جنایت عاشورا تدوین شده بود؟
- بله وآن حضرت با گذشت سالها از شهادت پدر بزرگوارشان در کربلا از هر فرصتی برای تبیین معارف اسلامی بهره می‌بردند و نگارش صحیفه سجادیه را به‌عنوان مهم‌ترین سلاح برای مبارزه با کفر دنبال کردند. امروز این صحیفه گران‌قدر در اختیار ما قرار دارد تا راه رستگاری را به مدد کلام نورانی این امام همام پیدا کنیم.
صحیفه سجادیه پس از قرآن کریم و نهج البلاغه منبع غنی معارف الهی است و حتماً می‌دانید که اوضاع سیاسی و خفقان دوران حیات امام سجاد(ع) اجازه حکومت سیاسی را به ایشان نداد و آن بزرگوار پس از شهادت پدربزرگوارشان با عنوان امام زمان نمی‌توانستند مسایل سیاسی را بین مردم تبیین کنند، به همین دلیل اقدام به نوشتن این صحیفه نورانی کردند که مشتمل بر 54 دعا است که همه این دعاها با مدح و ستایش خداوند آغاز می‌شوند و با موضوعاتی چون توحید، ایمان، اخلاص، طلب حاجت، مقابله با سختی‌ها و... به مطرح کردن مسایل اجتماعی و سیاسی می‌پردازد.

منبع:قدس
211008