مراسم طوق بندان + گزارش تصویری

کد خبر: ۱۵۸۱۲

سه‌شنبه - ۲۸ آبان ۱۳۹۲ / 28 August 1392

عقیق: توغ يا توق كه به صورت طوق نيز در متون تاريخي و فرهنگ هاي لغت آمده، واژه اي تركي و به معناي بيرق و علم است. برخي توغ را طوق و به معناي گردن بند گرفته و نوشته اند» هركس در ظل آن قرار مي گرفت بايد فرمانبرداري از صاحب طوق را همچون قلاده به گردن انداخته و فداكاري نمايد.

توغ يك تيغه يا سرتوغ فولادي با زبانه اي بلند دارد كه روي صندوقچه فلزي كوچك ضريح مانندي برپايه اي چوبي يا فلز چلد يا شكل استوار است. تيغه، گلابي شكل يا سرومانند است و روي آن آيات قرآني و جملات دعايي، بخصوص آيه «انا فتحنا لك فتحاً مبينا» كنده و با زر كوبيده اند. تيغه توغ هاي قديمي دوبدنه گلابي شكل داشت كه به يكديگر وصل بودند و يك تيغه چهارپر منحني شكل مي ساختند.

روي محور افقي در دو سوي تيغه يا سرتوغ معمولاً دو طاووس فلزي روي دو صندوقچه مشبك و روي دو زايده بيرون آمده از چپ و راست بالاي شكم تيغه دو سر اژدهاي فلزي و دهان گشوده كار مي گذاشتند. در محرم توغ را با افكندن چند تخته طاق شال ترمه و پارچه حرير سبز و سياه روي محور افقي مي آرايند.

بنابر اسناد تاريخي توغ از دوره سلجوقيان (۴۲۹ـ۷۰۰ق) در ميان سپاهيان به كار مي رفته ، اختصاص به فرماندهان و سپهسالاران بزرگ داشته است. در دوره صفوي نيز حمل توغ در سپاه، بويژه درميان قزلباش، معمول بوده و به هنگام جنگ توغچي آن را در پيشاپيش سپاه حمل مي كرده است. با رسمي شدن مذهب تشيع در ايران، توغ به همان مفهوم نمادين سپاهي اش، يعني قدرت و شوكت و مقاومت، همراه بيرق وعلم وارد مراسم عزاداري شد و نشانه مقدس سوگواري شد. كم كم هر محله توغي براي خود فراهم كرد و درتكيه ياحسينيه يا خانه ياقهوه خانه معتبر محل قرار داد. تكيه ها و قهوه خانه هايي كه در آنها توغ نگهداري مي شد و محل رفت و آمد و نشست و برخاست و گفت و شنود گروهي خاص از اقشار و اصناف مردم بودند، يا توغ (پافارسي+توغ تركي) آن گروه افراد شناخته مي شدند. كساني كه در پاي يا دور و بر توغ آن تكيه تا قوه خانه جمع مي شدند به اصطلاح «پا توغي» آن جا به شمار مي رفتند.

در برخي از نواحي و شهرهاي ايران مراسمي به نام «طوق بندان» (يا توغ بندان) با آداب و شكوه خاص برگزار مي شود(بلوكباشي،101).