مكه و حج در آينه تاريخ + عكسي قديمي

گفتگو با دكتر امير نعمتي ليمائي، مدرس دانشگاه، پژوهشگر و تاريخ-نگار.

کد خبر: ۱۳۶۲۲

جمعه - ۱۲ مهر ۱۳۹۲ / 12 July 1392

عقیق:شهرهاي زيادي هستند كه مورد توجه مورخان بوده اند. اما برخي شهرها به دليل قدمت بسيار زياد و كمبود اطلاعات تاريخي به صورت راز درآمده اند. دكتر امير نعمتي ليمائي؛ پژوهشگر و تاريخ نگار معتقد است عليرغم توجه بسيار به شهر مكه كمتر كتابي درخور اهميت اين شهر مهم نگاشته شده است.

آيا درباره تاريخ مكه، كتابي در دست است كه به شيوه علمي و برابر با متدهاي نوين تاريخ نگاري، نگارش يافته باشد؟
شايد در سراسر جهان كمتر شهري را مثل مكه بتوان يافت كه درباره اش اين همه كتاب نوشته باشند. با تمام اين اوصاف، متاسفانه بايد گفت هيچ اثري كه در اين زمينه، واجد جامعيت علمي باشد، تاكنون نگاشته نشده است. حتي آثاري كه تطابق نسبي با تاريخنگاري علمي هم داشته باشند، انگشت شمارند. شايد بتوان با كمي اغماض، اثر نويسنده عربستاني، احمد السباعي، يعني كتاب، تاريخ مكه از آغاز تا پايان دولت شرفاي مكه، را استثناء برشمرد.

آيا تاريخ مكه امروزه كاملا براي تاريخ پژوهان مكشوف است؟
تاريخ مكه را مي توان به دو برهه زماني مجزا تقسيم نمود. دوران پيش از اسلام و دوران اسلامي. آنچه هويدا است، تاريخ دوره پيش از اسلام مكه سرشار از ابهام است. بالعكس، تاريخ دوره اسلامي مكه روشن تر است.

آيا كعبه مورد احترام ساير اقوام هم بوده است؟
كعبه از ديرباز و قرن ها پيش از اسلام مورد احترام اعراب بوده است، اما اينكه در نزد ديگر اقوام هم واجد تقدس بوده است يا خير، موضوعي است كه تاريخ پژوهان درباره آن اختلاف نظر دارند.

يعني اسناد و مداركي در باره احترام كعبه نزد ديگر اقوام موجود است؟
بله، مدارك و مستنداتي چند وجود دارد. دربرخي منابع روايت هايي وجود دارد كه نشان دهنده قداست كعبه نزد اقوام مختلف چون يهوديان، مسيحيان، روميان و حتي ايرانيان است. به عنوان نمونه، ابوالفرج اصفهاني، نويسنده كتاب، الاغاني، كه در سده سوم هجري مي زيست، از بازسازي كعبه توسط ايرانيان سخن گفته است. مسعودي، مورخ و جغرافيدان سده چهارم هجري، در كتاب، مروج الذهب، در كلامي تامل برانگيز مدعي آن شده كه ايرانيان از ديرباز به زيارت خانه خدا ميرفتند و به دور آن طواف مي كردند. . برابر گفته هاي مسعودي، ايرانيان هداياي گران بهايي پيشكش كعبه مي  نمودند. از آن جمله، ساسان خود دو آهوي طلايي، چندين شمشير و جواهر و زر بسيار به كعبه هديه داده بود.

منبع:حج

211008