تحلیل بیانیۀ تاریخی آیت‌الله سیستانی؛ هشدارهایی که باید جدی گرفت

سید مصطفی خوش‌چشم، کارشناس مسائل بین الملل، در تحلیل بیانیۀ اخیر آیت‌الله العظمی سیستانی به نکات ظریف و پیام‌های پنهان این موضع‌گیری مهم پرداخت.

کد خبر: ۱۳۳۶۳۲

يکشنبه - ۰۱ تير ۱۴۰۴ / 01 April 1404

عقیق: سید مصطفی خوش‌چشم، کارشناس مسائل منطقه، در تحلیل بیانیۀ اخیر آیت‌الله العظمی سیستانی به نکات ظریف و پیام‌های پنهان این موضع‌گیری مهم پرداخت. او معتقد است این بیانیه نه‌تنها یک محکومیت ساده نیست، بلکه نقشۀ راهی است برای فهم تحولات آیندۀ منطقه، به‌ویژه در پرتو تنش‌های اخیر میان ایران و رژیم صهیونیستی.

هشدار در لفافه؛ پیش‌بینی طوفانی که در راه است

بیانیۀ آیت‌الله سیستانی با عباراتی مانند "پیامدهای بسیار وخیم برای سراسر منطقه" و "خروج اوضاع از کنترل" همراه بود. این جملات از سوی مرجعی که همواره محتاطانه و متوازن سخن می‌گوید، به‌معنای پیش‌بینی بحرانی گسترده است.

به‌گفتۀ خوش‌چشم، این زبان می‌تواند اشاره به تحرکات خودجوش گروه‌هایی داشته باشد که حتی بدون فرمان مستقیم، در فضای فتوایی و احساسیِ پس از یک جنگ احتمالی وارد میدان خواهند شد. در چنین سناریویی، نه‌تنها پایگاه‌های نظامی، بلکه حتی سفارتخانه‌های آمریکا و متحدانش در سراسر جهان ممکن است هدف قرار گیرند؛ ابعادی بسیار فراتر از آنچه پس از شهادت سردار سلیمانی شاهد بودیم.

استفاده هوشمندانه از دیپلماسی دینی و بین‌المللی

نکتۀ کلیدی دیگر، تأکید بیانیه بر "نقض موازین دینی و قوانین بین‌المللی" است. این عبارت، دو پیام دارد: اولاً به شیعیان جهان می‌گوید که هرگونه تجاوز به ایران، حرکتی غیراخلاقی و غیرقانونی است و پاسخ خواهد داشت. ثانیاً به غرب هشدار می‌دهد که ادامۀ تحریکات می‌تواند معادلات را از کنترل خارج کند و بازیگران غیردولتی را وارد میدان نماید.

به عبارت دیگر، آیت‌الله سیستانی به‌صورت غیرمستقیم گوشزد می‌کنند که اگر جنگ شعله‌ور شود، نه‌تنها دولتها، بلکه نیروهای مردمی و گروه‌های مقاومت نیز وارد معادله خواهند شد و این آتش به‌سادگی خاموش نخواهد گردید.

ورود مرجعیت به میدان؛ عبور از خط قرمزها

این تحلیلگر برجسته تأکید می‌کند که آیت‌الله سیستانی به‌ندرت مواضع صریح سیاسی اتخاذ می‌کنند. بنابراین، صدور چنین بیانیه‌ای نشان می‌دهد که خط‌قرمزهای امنیتی و اخلاقی در حال عبور از مرزهای تحمل هستند. وقتی مرجعی با این وزنۀ معنوی هشدار می‌دهد، یعنی وضعیت از آستانه‌ای بحرانی گذشته و ممکن است واکنش‌های گسترده‌تری را در پی داشته باشد. این می‌تواند سیگنالی به شیعیان جهان باشد که در صورت لزوم، بسیج عمومی آغاز خواهد شد.

سناریوی هرج‌ومرج کنترل‌نشده؛ تهدیدی که باید جدی گرفت

بیانیه به‌صورت غیرمستقیم اما واضح به "هرج‌ومرج گسترده" اشاره کرده است. خوش‌چشم این عبارت را بمب ساعتی می‌داند که آیت‌الله سیستانی به حامیان رژیم صهیونیستی و غرب هشدار می‌دهند تا دست از تحریکات بردارند. این هرج‌ومرج می‌تواند شامل ناامنی در بازار انرژی، حملات به منافع آمریکا و متحدانش، و حتی گسترش جنگ به کل منطقه باشد؛ سناریویی که به نفع هیچ‌کس نیست.

دیپلماسی مرجعیت؛ شرمسار کردن دولت‌های سکوت‌پیشه

نکتۀ پایانی، تأکید بیانیه بر "مسئولیت دولت‌های اسلامی" است. این عبارت، نوعی شرمسار کردن حکومت‌های عربی و اسلامی است که در قبال تجاوزات سکوت کرده‌اند. آیت‌الله سیستانی با این کار به افکار عمومی جهان اسلام یادآوری می‌کنند که سکوت در برابر ظلم، برابر با همراهی با غرب و صهیونیست‌هاست. در واقع، این بیانیه هم تهدید است و هم نصیحت؛ هشداری که اگر جدی گرفته نشود، ممکن است خشم ملت‌های مسلمان را به همراه داشته باشد.

جمع‌بندی؛ بیانیه‌ای که نباید دست‌کم گرفته شود

به گفتۀ سید مصطفی خوش‌چشم، بیانیۀ آیت‌الله سیستانی یک پیام چندلایه است که هم به غرب هشدار می‌دهد، هم شیعیان را آمادۀ بسیج می‌کند، و هم دولت‌های منطقه را تحت فشار قرار می‌دهد. این موضع‌گیری نشان می‌دهد که مرجعیت شیعه از ابزارهای نرم و سخت‌افزاری متعددی برای تأثیرگذاری بر معادلات منطقه برخوردار است و اگر بحران ادامه یابد، ممکن است شاهد تحولاتی غیرقابل پیش‌بینی باشیم.

منبع:فارس