آیا امام زمان(عج) پس از ظهور به شهادت می‌رسد

یک متخصص حوزه مهدویت در همدان به بررسی این موضوع پرداخت که آیا امام زمان(عج) پس از ظهور به شهادت می‌رسد یا به مرگ طبیعی از دنیا می‌روند.

کد خبر: ۱۳۲۸۸۴

جمعه - ۲۲ فروردين ۱۴۰۴ / 22 January 1404

عقیق: پس از این‌که حضرت ولی‌عصر(عج) با برپایی قسط و عدل، سعادت را برای بشر به ارمغان آورد و جهانیان از عطر عدالت مهدوی سرمست شدند، زندگی این‌ جهانی آن حضرت به‌ پایان می‌رسد. در این‌که آیا آن بزرگوار با مرگ طبیعی از این جهان خواهند رفت یا با شهادت، اختلاف وجود دارد. به منظور بررسی این موضوع، خبرنگار ایکنا با حجت‌الاسلام علیرضا یوسفی راستگو، متخصص حوزه مهدویت و فرمانده بسیج اساتید حوزه علمیه همدان، گفت‌وگویی کرده است که مشروح آن را در زیر می‌خوانیم:

آیا امام زمان(عج) با مرگ طبیعی از دنیا خواهند رفت؟

برخی با استناد به روایت امام صادق(ع) که می‌فرماید «ما منّا الّا مسموم أو مقتول؛ هیچ‌یک از ما [اهل‌ بیت] نیست، مگر آن‌که مسموم یا کشته می‌شود»، بیان می‌دارند که اهل‌ بیت همگی با مقام رفیع شهادت از دنیا می‌روند، نه با مرگ طبیعی و حضرت مهدی(عج) نیز از این امر مستثنیٰ نیست. آنان برای تقویت قول خود روایت زیر را شاهد می‌آورند امام صادق فرمود «فإذا تمّت سبعون السنةأتی الحجّة الموت فقتلته امرأة من بنی‌تمیم إسمها سعیدة و لها لحیة کلحیة الرّجل بهاون صخر من فوق سطح و هو متجاوز فی الطریق؛» هنگامی‌که هفتاد سال گذشت، مرگ حجت خدا فرا می‌رسد. پس زنی از بنی‌تمیم به نام سعیده _ که مانند مردان ریش دارد _ سنگ بزرگ هاون را هنگام عبور امام از پشت بام به‌سوی آن حضرت پرتاب می‌کند و ایشان را به قتل می‌رساند‌.

در رد این نظر، شهید صدر، روایت اول را به دلیل مرسل بودن شایسته اثبات تاریخی نمی‌داند و درباره روایت دوم معتقد است استفاده از هاون در عصر مهدوی که با تمدن و مدنیتی پیشرفته شکل گرفته، غیرمحتمل است. شاید کسی مقصود از هاون را ابزاری پیشرفته بداند، همان‌طور که ما شمشیر را بر هرگونه ابزار جنگی اطلاق کرده‌ایم، ولی سیاق کلی خبر، کشته شدن امام به این‌ وسیله را نفی می‌کند.

اعتبار روایاتی که در مورد شهادت حضرت مهدی(عج) وجود دارد، چگونه است؟

با این اوصاف، نمی‌توان شهادت حضرت مهدی(عج) را قطعی و یقینی دانست؛ زیرا روایت اول که دلالت بر مرگ غیر طبیعی عموم اهل‌ بیت دارد را می‌توان به مورد امام مهدی تخصیص داد. افزون بر این، گفته شد که این روایت مرسل است. همچنین نقل إلزام الناصب درباره کشته شدن حضرت، توسط زنی به نام سعیده، اساساً شایستگی اثبات تاریخی ندارد؛ زیرا نه از معصوم، بلکه از شخصی ناشناس نقل شده و علاوه بر مضامین غریبی که دارد، روایتی مرسل و بدون سند است.

در هر صورت، زندگی زمینی حضرت ولی عصر(عج) پایان می‌یابد و موقعیت جهان پس از ایشان به نوع حاکمیت وابسته است.

درباره دوران پس از امام و وضعیت جهان پس از ایشان، تصویر چندان روشنی از روایات به دست نمی‌آید و تنها با توجه به گزارش‌های مختلف روایات از وضعیت حاکمیت پس از امام، می‌توان موقعیت جهان را پیش‌بینی کرد.

حاکمیت جهان پس از امام زمان(عج) چگونه خواهد بود؟

به‌طور کلی، برای حاکمیت جهان پس از امام مهدی(عج) سه وضعیت مختلف از روایات قابل استنباط است آن هم رجعت یا بازگشت معصومین به دنیا برای به عهده گرفتن رهبری جهان، پس از حضرت مهدی؛ به حاکمیت رسیدن اولیای صالح پس از پایان زندگی امام و برپایی قیامت، چهل روز پس از پایان زندگی امام.

و اما در مورد شهادت امام زمان(عج) در منابع شیعی، باید به چند نکته توجه کرد؛ در باورهای رایج شیعیان دوازده امامی، امام زمان(عج) پس از ظهور و تشکیل حکومت جهانی، مدتی طولانی بر زمین حکومت می‌کند و در نهایت به مرگ طبیعی از دنیا می‌رود. در منابع معتبر شیعه مانند کتاب‌های حدیثی اصلی (مانند کتب اربعه) روایت معتبری که به صراحت به شهادت امام زمان(عج) اشاره کند، وجود ندارد.

برخی روایات ضعیف یا نامعتبر در منابع غیر رسمی یا کمتر شناخته شده ممکن است به موضوع شهادت ایشان اشاره کنند، اما این روایات از نظر سند و محتوا مورد پذیرش علمای شیعه قرار نگرفته‌اند. به عنوان نمونه برخی از این روایات در کتاب‌های غیر معتبر یا با اسناد ضعیف نقل شده‌اند.

آیت‌الله خویی از علمای شیعه نیز در کتاب «معجم رجال الحدیث» و دیگر آثارش، هیچ روایت معتبری درباره شهادت امام زمان(عج) ذکر نکرده است. همچنین علامه مجلسی در «بحارالانوار» نیز روایتی در این زمینه نقل نکرده است. بسیاری از مراجع تقلید و علمای معاصر نیز بر این باورند که پس از ظهور، امام زمان(عج) پس از عمری طولانی و برپایی عدالت جهانی، به اراده الهی از دنیا می‌رود، نه به شهادت.

برخی از روایات که به «وفات» یا «رحلت» امام زمان (عج) اشاره می‌کنند، ممکن است به معنای مرگ طبیعی ایشان پس از دوره حکومت باشد، نه شهادت. این تعبیرها در برخی منابع با استناد به آیات قرآن، مانند آیه «کُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ» مطرح شده است.

در برخی منابع اهل سنت یا فرقه‌های غیر رسمی، ممکن است روایاتی متفاوت وجود داشته باشد، اما این روایات در مکتب شیعه دوازده امامی پذیرفته نیستند.

در مجموع، با استناد به منابع معتبر شیعه هیچ روایت قطعی و معتبری درباره شهادت امام زمان (عج) وجود ندارد، و موضوع شهادت ایشان جزء باورهای پذیرفته شده در مذهب شیعه دوازده امامی نیست. تمرکز اصلی در آموزه‌های شیعی بر مسئله غیبت، ظهور و حکومت جهانی ایشان است، نه چگونگی پایان زندگی آن حضرت.

منبع:ایکنا