آیت الله سبحانی به پرسشی درباره زیارت امین الله پاسخ دادند.

زیارت امین الله معتبرترین زیارتی است که در همه مشاهد مشرفه خوانده می‌شود. اساس آن زیارت امیر مؤمنان (ع) است اما با یک دگرگونی در خطاب می‌توان در تمام اعتباب مقدسه تلاوت کرد و از مضامین عالیه برخوردار گشت. به گونه‌ای که اگر زائر به مفاهیم آن توجه کند یک نوع انقلاب روحی به او دست می‌دهد.

کد خبر: ۱۳۲۰۲۰

شنبه - ۱۵ دی ۱۴۰۳ / 15 October 1403

عقیق واعظین:

در مفاتيح الجنان مرحوم قمی در آغاز زیارت خطاب به امیر مؤمنان (ع) چنين آمده است «حتی دعاک اللّه إلی جِواره فقبضكَ إليه بإختیاره» مفاد ظاهری آن این است که خدا تو را با اختيار به سوی خود فراخواند و روح تو را قبض کرد. نقطه سؤال این است که ضمیر در «بـإختیاره» به خدا برمی‌گردد و مفاد آن این است که خدا با اراده و اختیار تو را قبض روح کرد. در این موقع اين سؤال در ذهن انسان پدید می‌آید که همه کارهای خدا از روی اختیار است این مورد (قبض روح امام) چه خصوصیتی دارد؟

پاسخ: زيارت امين الله در منابع نخستين به دو صورت نقل شده است.
۱. صورت نخست همان است كه ابن قولويه (ره) مانند مفاتيح الجنان قمی نقل كرده است كه طبعاً سؤال انگيز است.
اما در منابع ديگر: صورت كامل‌تر نقل شده كه معنی را دگرگون می‌سازد.
اينك در منابع:
۱. سید بن طاووس (م ۶۶۴) در کتاب اقبال الاعمال جمله را به اين نحو نقل کرده است: «فقبضك إليه باختیاره لك کریم ثوابه» (اقبال الاعمال، ط. قدیم، ص۴۷۰)
گذشته بر ایشان برادرزاده سید بن طاوس، عبدالکریم بن طاوس (م۶۳۹ق) در کتاب «فرحة الغری» این فقره را در دو مورد نقل کرده است. در صفحه ۴۱ به صورت ناقص اما در صفحه ۴۴ به نحو کامل آورده است و از نظر قوانین رجالی، اگر حدیث به دو نحو نقل شود یکی ناقص و دیگری کامل دومی را می‌گیریم زیرا افزودن اشتباهی کمتر است اما نقيصه سهوی زیاد است.
۲. گذشته بر اين مرحوم علامه مجلسی در مجلدات بحار الانوار ج ۹۷ صفحه ۲۶۷ زیارت امین الله را به همین صورت کامل نقل کرده است و همچنین در کتاب زاد المعاد.
با توجه به صورت دوم كه می‌فرمايد: (فقبضك اليه بإختياره لك كريم ثوابه) معني جمله دگرگون می‌شود.
زيرا طبق نقل نخست لفظ «بإختياره» قيد «فقبضك» است كه سؤال برانگيز است ولي طبق نقل دوم «بإختياره» بيان علّت قبض است و معنی اين است: «تو را به سوی خدا خواند به خاطر ثواب بزرگی كه برای تو در آن جهان تهيه ديده شده است».
و به عبارت روشن‌تر، گويا سؤال می‌شود كه چرا خدا تو را قبض روح كرد.
در پاسخ گفته می‌شود اين كار به خاطر ثواب عظيمی كه برای وی در جهان ديگر آماده کرده است انجام گرفته است.
از این بیان نتیجه می گیریم که جمله باختیاره ذیلی دارد که مفاد آن را روشن می‌کند و لذا لازم است اولیاء امور در مشاهد مشرفه نسخه‌ها را اصلاح فرمایند.
فرزند مرحوم آیت الله مروارید، جناب آقای حاج شیخ مهدی دامت بركاته نقل فرمودند مرحوم حاج شیخ عباس قمی بر اشتباه خود واقف شده بود و مفاتیح الجنان منزل پدر را با دست خود تکمیل کرد.
از خداوند متعال خواهانیم ما را به زیارت پیشوایان معصوم موفق بدارد و به همگان حضور قلب و آگاهی دل عطا بفرماید و ادعيه را مستجاب بفرمايد.
جعفر سبحانی»