نمازی که فرشتگان۲بار ثبتش می‌کنند

آیه ۷۸ سوره مبارکه اسراء به موضوع اوقات اقامه نماز اشاره و در این بین از نماز صبح به صورت ویژه یاد می‌کند.

کد خبر: ۱۰۶۱۸۷

يکشنبه - ۱۲ خرداد ۱۳۹۸ / 12 March 1398

عقیق:موضوع اوقات نماز‌های پنجگانه در قرآن کریم به صورت کلی بیان شده و براساس بیان خداوند در آیه ۷۸ سوره مبارکه اسراء و روایات و شیوه پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) نماز در پنج نوبت اقامه می‌شود.

همچنین نخستین نمازى که رسول خدا(صلی الله علیه و آله) خواند، «صلوة وسطى»، یعنى همان نماز ظهر بود و آن روز هم جمعه بود.

به این آیه توجه کنید:

«أَقِمِ الصَّلَوةَ لِدُلُوکِ الشَّمْسِ إِلَى‏ غَسَقِ الَّیْلِ وَقُرْءَانَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْءَانَ الْفَجْرِ کَانَ مَشْهُوداً»(اسراء۷۸)

ترجمه

نماز را به هنگام بازگشت خورشید (به سمت مغرب) تا تاریکى شب بپادار و همچنین قرآنِ سپیده‏‌دمان را. همانا (قرائت) قرآن (به هنگام) فجر (در نماز صبح) مورد مشاهده (فرشتگان) است.

«دلوک»، هنگامى است که خورشید از وسط آسمان روبه مغرب میل مى‏‌کند که زوال نامیده مى‏‌شود و وقت نماز ظهر و عصر است. «غَسق اللیل» وقت نماز مغرب و عشاست که تاریکى، فراگیر مى‏‌شود و «فجر»، وقت نماز صبح است.(تفسیر اطیب‌‏البیان)

اوقات نماز‌های یومیه

در المیزان در تفسیر این آیه آمده است: مفسرین در تفسیر اول آیه اختلاف کرده‏‌اند و از اهل بیت (علیهم‌السلام) به طریق شیعه روایت شده که فرموده‏‌اند: «لِدُلُوکِ الشَّمْسِ» هنگام ظهر و «غَسَقِ اللَّیْلِ» نصف شب است و بنا بر این روایت، آیه شریفه از اول ظهر تا نصف شب را شامل مى‏‌شود. نمازهاى واجب یومیه که در این قسمت از شبانه‌روز باید خوانده شود چهار نماز است، ظهر و عصر و مغرب و عشاء و با انضمام نماز صبح که جمله: «و قُرْآنَ الْفَجْرِ» دلالت بر آن دارد نمازهاى پنجگانه یومیه کامل مى‏‌شود. (ترجمه المیزان: ج‏۱۳، ص: ۲۴۱)

امام صادق‏ علیه‌السلام مى‌‏فرماید: اوّلین نمازى که واجب شد نماز ظهر بود و آنگاه این آیه را تلاوت فرمودند.(کافى، ج‏۳، ص ۲۷۵)

چرا نماز صبح مشهود است؟

در روایت دیگرى آمده است: اگر نماز صبح در اوّل فجر اقامه شود، فرشتگان شب و روز هر دو آن را ثبت مى‏‌کنند.(کافى، ج‏۳، ص ۲۷۵) روایات از طرق عامه و خاصه متفقاً جمله «إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ کانَ مَشْهُوداً» را تفسیر کرده‌‏اند به اینکه: «نماز صبح را هم ملائکه شب (در موقع مراجعت) و هم ملائکه صبح (در موقع آمدن) مى‏‌بینند». (ترجمه المیزان: ج‏۱۳، ص: ۲۴۱)

مقصود از «قُرْآنَ الْفَجْرِ»

اینکه فرموده: «و قُرْآنَ الْفَجْرِ» عطف است بر کلمه «الصَّلاةَ» که تقدیرش چنین مى‏‌شود: «و اقم قرآن الفجر» که مراد از آن نماز صبح است و چون مشتمل بر قرائت قرآن است آن را قرآن صبح خوانده، چون روایات همه متفقند بر اینکه مراد از «قُرْآنَ الْفَجْرِ» همان نماز صبح است.(ترجمه المیزان: ج‏۱۳، ص: ۲۴۱)

نخستین نمازی که واجب شد و اولین‌نمازگذاران اسلام

«نخستین نمازى که بر پیامبر (صلی الله علیه و آله) واجب شد؛ نماز ظهر بود. حضرت جبرئیل (علیه‎السلام) فرود آمد و وضو گرفتن را به ایشان آموزش داد و چنان که جبرئیل وضو گرفت، رسول خدا هم وضو گرفت. سپس نماز خواند تا به پیامبر آموزش دهد که چگونه نماز بخواند، پس رسول خدا اقامه نماز را فراگرفت.

به روایت دیگر: نخستین نمازى که رسول خدا(صلی الله علیه و آله) خواند، «صلوة وسطى»، یعنى همان نماز ظهر بود و آن روز هم جمعه بود، و سپس «خدیجه» دختر «خویلد» رسید و رسول خدا به او خبر داد. پس وضو گرفت و نماز خواند. آنگاه «على بن أبى طالب» رسول خدا را دید و آنچه را دید انجام می‌دهد انجام داد. (ترجمه تاریخ یعقوبى، ج۱، ص ۳۷۸؛ سیرة النبی، ج۱، ص ۲۶۳ ـ ۲۶۴)

پیام‌ها

معیار شناخت اوقات در اسلام، طبیعى است به نحوى که قابل فهم و درک همه کس در همه جا و همیشه باشد. «لدُلوک الشمس، غَسَق اللیل، الفجر»

برنامه‏‌هاى دینى، زمان‏‌بندى شده است. «لدُلوک الشمس الى غَسَق اللیل»

نماز تنها عبادتى است که به نام «قرآن» توصیف شده است. «قرآن الفجر»

قرآن و تلاوت آن در نماز، محور اصلى است. «قرآن الفجر» پیامبرصلى الله علیه وآله فرمود: «لاصلوة الاّ بقرآن». کنزالعمّال، ح ۱۹۶۹۸

در میان نمازها، نماز صبح جایگاه ویژه‏‌اى دارد. «اِنّ قرآن الفجر کان مشهوداً»

منبع: تفاسیر المیزان و نور